Leve Nederland

Observaties van de Nederlandse samenleving

Charles Groenhuijsen biedt in "Leve Nederland" zijn observaties aan van de Nederlandse samenleving en vooral opsommingen van het sociale gedrag van de Nederlanders. Groenhuijsen ging in dit boek op zoek naar het goede nieuws over sterke, energieke Nederlanders. Het boek "Leve Nederland: over dromers en doorzetters, leiders en vernieuwers, helden en idealisten" (Balans, ISBN 90 5018 797 8) is vooral een aanklacht tegen de kankeraars die menen dat er veel mis is met Nederland en de houding van de Nederlanders. Charles Groenhuijsen denkt deze positieve benadering te hebben overgehouden aan zijn dertienjarig verblijf in de Verenigde Staten. De Amerikanen zeggen volgens hem niet voor niets 'we kennen geen problemen, alleen uitdagingen'. Dat moet in de Verenigde Staten ook wel, want het is een land, waarin een sociaal vangnet ontbreekt. Jezelf sterk maken en voelen is in Amerika niet alleen een deugd, maar ook een bittere noodzaak. In Nederland is dit minder het geval, want daar is 'de almachtige overheid' de sterkste factor en niet de individuele burger.

Het gaat goed in Nederland

Steeds meer burgers kiezen in Nederland een eigen weg. Niet uit protest, maar omdat ze graag vorm geven aan hun eigen omgeving en zelf oplossingen voor problemen verzinnen. Hiermee bedoelt Charles Groenhuijsen de initiatieven onder allochtonen, buurtbewoners, ouders en ondernemers, die in de gaten stappen die de overheid in de laatste jaren in Nederland heeft achtergelaten. Buurtbewoners die zelf een ordedienst organiseren, omdat de politie niet in staat blijkt om de veiligheid in hun buurt te waarborgen of een allochtoon die er in slaagt om mensen uit zijn volksgroep werk en inkomen te bezorgen. Charles Groenhuijsen vindt dat het goed gaat in Nederland: 'Wie anders beweert, jokt of kijkt niet goed'.

Optimisten en pessimisten

Rode draad in "Leve Nederland" is de gedachte dat we in Nederland te veel aandacht schenken aan zaken die slecht gaan of ronduit lelijk zijn. Voor Charles Groenhuijsen is de keuze tussen een zonnige of een bewolkte kijk op de toekomst van Nederland bijna een politieke keuze.
Vooral journalisten blinken uit in de keuze voor het negatieve zelfbeeld. Als voorbeelden hiervan noemt Groenhuijsen het programma Netwerk, dat op zoek ging naar de grootste problemen van Nederland en de actualiteitenrubriek Nova, die de lelijkste plekken van Nederland wist te vinden. 'De meeste journalisten houden niet van goed nieuws. Hierdoor krijgen we een 'verkrampt en onnodig negatief beeld van de wereld om ons heen'. Ja, zo gaat dat meestal: de journalist in Washington wordt immers ook niet gebeld omdat het een mooie zonnige dag in New York is. De reporter in Washington komt bijvoorbeeld in beeld als Amerika de boodschap wereldkundig maakt niets te zien in een Internationale Gerechtshof in Den Haag en bekend maakt om Amerikaanse burgers desnoods met geweld te zullen bevrijden. Amerika is immers het land van de onbegrensde vrijheid. Groenhuijsen heeft zelf jaren met dit bijltje gehakt.

Verzorgingsstaat

Misbruik van sociale uitkeringen wordt nu schandelijk gevonden. Ook ontvangers van een uitkering worden strenger gecontroleerd en niemand vindt dat gek. Het is wel eens anders geweest. Lange tijd wiegden de instanties de Nederlandse uitkeringstrekker in slaap. De laatste jaren worden eindelijk initiatieven ontplooid om een einde te maken aan een levenslange veroordeling tot uitkering. De rechten die wij opbouwden in de verzorgingsstaat leken 'in beton gegoten'. In brede kring wordt nu aan deze zekerheden getornd. Door alle veranderingen is het vertrouwen in de overheid gedaald. 'Dit laat de regering niet onberoerd', liet Balkenende koningin Beatrix zeggen in de troonrede van 2005, maar twee jaar later is nog niet duidelijk hoe Balkenende dit probleem denkt op te lossen, of hij zou hiermee bedoeld moeten hebben, dat ook overheidspersoneel vervolgd zou moeten kunnen worden voor falend beleid. Deze verandering in ons rechtsysteem zou wel een goed voorbeeld zijn van de door Charles Groenhuijsen aangegeven trend.
De verzorging van Nederland komt ook aan de orde in het hoofdstuk over de gezondheidszorg. De strekking hiervan is, dat veel geld wordt uitgegeven aan een steeds ouder wordende bevolking. Ook wordt de vraag gesteld of een ongezonde manier van leven moet worden bijgestuurd door verzekeraar of overheid. Een lastig onderwerp, want je maakt hierbij wel inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de mens. Groenhuijsen vindt dat te weinig wordt gedaan aan preventie. 'Voor elke honderd euro die we nu aan gezondheidszorg uitgeven gaat slechts 2,50 euro naar acties om ziekten te voorkomen.'

Allochtonen

Allochtonen worden advocaat, wethouder en kampioen kickboksen. Dat is gelukkig heel normaal. Sporthelden hebben een positieve invloed en je moet je hoop richten op de jonge generatie. Melek Usta, een ondernemende vrouw van Turkse komaf wordt door Charles Groenhuijsen opgevoerd met uitlatingen in Intermediar als 'de meeste imams spreken wat mij betreft de grootste onzin, zeker als het om de verhouding tussen mannen en vrouwen gaat'.
Nieuwkomers hebben bijna altijd een lastige start. Ze zijn arm, werkloos en velen nemen hun toevlucht tot misdaad. Onder Marokkanen en Turken zijn nog grote achterstanden weg te werken. Elke generatie doet het iets beter, het land van herkomst raakt steeds meer op de achtergrond en de verschillen met de oorspronkelijke bewoners worden steeds kleiner. 'De Nederlandse samenleving heeft alle belang bij een geslaagde integratie. We hebben de immigranten van binnen en buiten Europa op den duur hard nodig.' Groenhuijsen ergert zich aan de pessimisten. 'Discussies over buitenlanders gaan over die aloude vraag of een glas half vol dan wel half leeg is. Waar kijk je naar? Naar de geboekte vooruitgang? Of naar de niet weggewerkte achterstand?' Het onderwijs zal de kloof dichten. Door de taalachterstand thuis ontbreekt bij velen de stimulans om op school uit te blinken. Eenmaal van school worden de Marokkaanse en Turkse jongeren geconfronteerd met gereserveerde ondernemers. 'Ze vinden allochtone werknemers riskanter. Ze hebben andere gewoonten. Een allochtoon moet al die weerstanden overwinnen.' Inderdaad hier wringt de schoen, het is geen toeval dat het werkloosheidscijfer voor allochtonen veel hoger ligt. Door de grote vraag op de arbeidsmarkt zal de achterstand de komende jaren vanzelf worden ingelopen. Veel allochtonen hebben echter geen zin om hierop te wachten en zijn inmiddels met een eigen zaak begonnen. De laatste tien jaar is het ondernemerschap onder allochtonen met driehonderd procent gegroeid en er lijkt nog geen einde aan deze trend te zijn gekomen.

Waarden en normen

Tussen al het positieve nieuws valt de opmerking over de Hollandse hufterigheid op. Premier Balkenende heeft meer dan eens geklaagd over de vergroving van de Nederlandse samenleving. Wie wel eens gebruik maakt van het openbaar vervoer weet dat het schrijven en krassen van boodschappen in bekleding en op ruiten gemeengoed is geworden. Zonder toezicht ontpopt de Nederlander zich als een asociaal beest, waarbij alle schrijfbare oppervlakken het moeten ontgelden. Geweld tegen hulpverleners, zowel mondeling als fysiek, is eerder regel dan uitzondering geworden. Charles Groenhuijsen haalt hierbij de woorden van de Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Bernhard Welten aan: 'Er is een algemeen gebrek aan richting en houvast. Ik zie dat veel mensen zich gedragen in de trant van leef maar raak'. Dit probleem komen we overal tegen, niet alleen op straat, maar ook op scholen, in ziekenhuizen en op de werkvloer. Ook in de media komen dergelijke uitingen steeds meer in beeld. Charles Groenhuijsen heeft op dit punt groot gelijk. In een rechtstreekse uitzending kan een drieletterige samenvatting van een teleurgestelde sporter misschien niet worden voorkomen, maar het moet toch mogelijk zijn om de vloek van de 'gelukkige' Emmy-winnaar Bokma uit een nieuwsverslag te snijden. In Amsterdam hebben commissarissen Erik Nordholt en Bernhard Welten vanaf de jaren negentig het offensief ingezet. Er wordt harder opgetreden tegen blowende jongeren, wildplassen, overlast in het openbaar vervoer en verkeersovertredingen. Ook de georganiseerde misdaad en de plaatselijke motorclub worden beter in de gaten gehouden en aangepakt. Charles Groenhuijsen vat deze ontwikkeling samen onder de noemer 'luisteren en dan beslissingen nemen'.

Dromers, helden en idealisten

In "Leve Nederland" vergelijkt Charles Groenhuijsen de Nederlandse situatie regelmatig met die in Amerika. We zouden kunnen leren van de Verenigde Staten, dat het uiteindelijk wel goed komt, maar we kunnen er ook zelf iets aan doen en daar gewoon morgen aan beginnen. "Leve Nederland", met als ondertitel "over dromers en doorzetters, leiders en vernieuwers, helden en idealisten" kan hiervoor een aanzet zijn.
Met "Leve Nederland" heeft Charles Groenhuijsen een boek geschreven met een prettige boodschap: het gaat goed met Nederland! Zeker als je de situatie van nu vergelijkt met honderd jaar geleden. We zitten er warmpjes bij en we bezitten allerlei handige apparaten die het leven prettig maken. We worden steeds ouder en de rimpels en plooien strijken we glad of smeren we dicht. De Nederlander blijkt uit statistisch onderzoek bovendien uitermate gelukkig te zijn. Morgen kan de vlag uit en herdenken we de dromers, doorzetters, leiders, vernieuwers, helden en idealisten die dit mogelijk maakten.

Lees verder: meer informatie

Episoden
Nederlands-Indië: land van herkomst
Moord Theo van Gogh
De herontdekking van Nederland

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom