Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden

Paleis in Leeuwarden

In het centrum van Leeuwarden staat een prachtig wit pand met een lange geschiedenis. U kunt dit historische gebouw alleen aan de buitenkant bewonderen, want in het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden is tegenwoordig een hotel gevestigd en hierdoor beperkt toegankelijk voor niet-gasten.
Ooit was het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden in gebruik als paleis. Hier woonde de Friese tak van de familie van Oranje. Willem van Oranje, de 'Vader des Vaderlands', werd de eerste Friese stadhouder. Hij werd opgevolgd door zijn neef.

Opstand tegen Spanje

Na de Beeldenstorm in 1572 kwam ook Friesland in verzet tegen de Spaanse overheersing. Onder leiding van Willem van Bronkhorst werden verschillende steden bezet. In Franeker organiseerde Joost van Schouwenburg, de stadhouder van Friesland, in naam van Oranje het gewestelijk bestuur. In 1580 liep George van Lalaing, graaf van Rennenberg over naar de Spanjaarden. Hij probeerde ook andere steden over te halen om voor Spanje te kiezen. Deze pogingen liepen op niets uit. George van Lalaing overleed in 1581 en werd begraven in de Martinikerk in Groningen.

Willem van Oranje

Na het verraad van de graaf van Rennenberg vroeg men Willem van Oranje stadhouder van Friesland te worden. Na zijn vroegtijdige dood in 1584 werd zijn neef, Willem Lodewijk van Nassau-Dietz, de zoon van Jan van Nassau, stadhouder in Friesland.
De Staten van Holland zochten voor Willem Lodewijk een huis op stand in Leeuwarden. De Staten kochten hiervoor de residentie van de rentmeester van Filips II, Boudewijn van Loo. In 1603 kon het aangrenzende Dekemahuis bij het Stadhouderlijk Hof getrokken worden. Hierdoor kreeg het pand haar opmerkelijke u-vorm, waarbij tussen de vleugels een pleintje voor de hoofdingang ontstond.

Daniël Marot

Het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden werd vaak verbouwd en gerenoveerd. Ik ga niet elke verandering met u doornemen, maar noem de belangrijkste. De graveur en architect Daniël Marot (1661-1752) werkte in 1709 aan het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden. Daniël Marot heeft veel sporen in Nederland achtergelaten. Hij stond in hoog aanzien en kreeg veel belangrijke opdrachten. Kasteel- en paleiskenners kennen Daniël Marot bijvoorbeeld van zijn bemoeienissen met de tuinen van Rosendael en de verbouwingen van Paleis Huis ten Bosch. Hoewel het niets met het eigenlijke onderwerp te maken heeft wil ik zijn ontwerpen voor het interieur van de vergaderzaal van de Staten Generaal en Trêveszaal op het Binnenhof in Den Haag niet onbenoemd laten.

Stadhouders

We keren na dit zijstapje terug naar de verbouwingen van het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden. Ter gelegenheid van het huwelijk in maart 1734 van Willem Karel Hendrik Friso, de latere Willem IV, met Anna van Hannover werd aan de achterkant van het paleis een vleugel aangebouwd, waar de balzaal werd ingericht. Willem IV was de laatste stadhouder die in het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden woonde. Hij vertrok in 1747 naar Den Haag, waar hij na het Tweede Stadhouderloze Tijdperk werd ingehuldigd door de Republiek der Verenigde Provinciën. Prins Willem IV was de eerste erfstadhouder. In 1795 kwam met de inval van Frankrijk een einde aan het tijdperk van de stadhouders. Nadat Napoleon was verslagen werd Nederland een koninkrijk. De eerste Nederlandse koning, Willem I, kocht in 1814 het hof in Leeuwarden. Als Willem de noordelijke provincies van zijn koninkrijk bezocht sliep hij hier.

Van ambtswoning naar hotel

Aan het einde van de negentiende eeuw werd het Stadhouderlijk Hof in Leeuwarden de ambtswoning van de Commissaris van de Koning(in) in Friesland. Het koningshuis behield toestemming om het gebouw als tijdelijke verblijfplaats te gebruiken. De koninklijke familie bleef ook eigenaar van het pand. In 1971 werd het Stadhouderlijk Hof door koningin Juliana verkocht aan de gemeente Leeuwarden. Hieraan werd wel een belangrijke voorwaarde verbonden. De benedenverdiepingen moeten in de oorspronkelijke staat gehouden worden. Nadat het Hof ongeveer twintig jaar was benut als dependance van het stadhuis, werd het in 1995 verkocht aan de Stichting Monuminten yn Fryslân (Monumenten in Friesland). Een jaar later opende Hotel Paleis Het Stadhouderlijk Hof haar deuren in dit monumentale pand.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: reis verder door Friesland

Friesland
Waterpoort in Sneek
Martinikerk in Sneek
Standbeeld Cornelis Lely op de Afsluitdijk
Steenzetter Afsluitdijk
Sexbierum
Sint-Willibrorduskerk in Holwerd