Generaal Van Heutsz in Bronbeek

Bronbeek

In het park van Bronbeek in Arnhem staat ter rechter zijde van de hoofdingang aan de Velperweg en goed zichtbaar vanaf de openbare weg, een beeld van generaal J.B. van Heutsz (1852-1924). Zijn robuuste verschijning wordt geflankeerd door twee kanonslopen. Voor hem een bloemenperk, waarin de bewoners met verwisselbare bloembakken dagelijks de datum aanpassen.

Atjeh-oorlog

Generaal Van Heutsz verdiende zijn sporen in Nederlands-Indië, waar hij een einde maakte aan de Atjeh-oorlog. In 1897 werd Van Heutsz tot kolonel bevorderd en werd hij staf-chef van het Nederlands Indisch Leger. Acht maanden later volgde een benoeming tot gouverneur van Atjeh. In overleg met zijn jeugdvriend Snoeck Hurgronje besloot hij tot een achtervolging van de verzetsleiders aan de noordkust van Borneo of Kalimantan zoals het gebied door de inlanders werd genoemd.
Tijdens deze veldtocht werden bijna alle verzetsleiders gevangen genomen en werd de grote verzetsleider Teukoe Oemar naar de westkust verjaagd. Van Heutsz achtervolgde Teukoe Oemar met 120 marechaussees en een bataljon infanterie tot hij enkele maanden later bij Meulaboh werd uitgeschakeld.

Gouverneur

Ongeveer 70.000 Atjeeërs kwamen om het leven tijdens de strafexpedities van generaal Van Heutsz. In 1903 staakte de laatste grote verzetsheld Panglima Polem de strijd. Hij gaf zich over aan de latere minister-president, kapitein H. Colijn.
In 1904 werd Van Heutsz gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Onder zijn leiding voerde luitenant-kolonel G.C.E. van Daalen in de omgeving van het Bukit Barisan-gebergte een bloedige veldtocht, waarbij 2900 Atjehers, waaronder 1150 vrouwen en kinderen, de dood vonden. Jaren later leidde deze kwestie in de Nederlandse politiek tot verhitte debatten. Van Heutsz werd gedwongen om Van Daalen, die hem op Borneo had opgevolgd als gouverneur, te ontslaan.

Monument

Van Heutsz kwam na zijn pensionering in 1909 naar Europa. Hij overleed in 1924 in de Franse stad Montreux. Na zijn dood werden plannen geopperd om een monument voor hem op te richten. Later ontstond de gedachte om Van Heutsz te herbegraven in de Nederlandse hoofdstad. Het benodigde geld voor het door B.M.A. Ingen Housz ontworpen grafmonument werd door een inzamelingsactie bijeengebracht. In juni 1927 werd generaal Van Heutsz op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam herbegraven.
Nederland kreeg een andere kijk op het koloniale verleden. In 2002 wilde de directeur van de dodenakker in Amsterdam, Marie-Louise Meuris, de zichtlijnen herstellen in het ontwerp van L.A. Springer. Het monument voor Van Heutsz moest worden verplaatst. In Arnhem heeft de generaal nog altijd een prominente plaats. Achter het hek van museum Bronbeek staat hij voorlopig nog niemand in de weg.

Lees verder: meer informatie

Hoofdpagina Geschiedenis
Nederlands-Indië: einde van een kolonie

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom