Laatste opstand Jacobieten

Opstand in Schotland

De laatste poging tot opstand van de Jacobieten werd in 1715 georganiseerd door de Elfde Earl van Mar. Na de dood van Anna in 1714 koos het Engelse parlement als opvolger de uit het Huis van Hannover afkomstige George I. De Jacobieten kwamen in opstand nadat het Schotse parlement de 'Act of Union' bekrachtigde.

Onderhandelingen met Schotland

Anna Stuart werd na de dood van de koning Willem III in 1702 koningin van Engeland. Anna was de dochter van Jacobus II en zijn eerste vrouw Anna Hyde. Anna was de eerste in lijn om de kinderloos gestorven koning Willem III op te volgen. Op 23 april 1702 werd ze gekroond in de abdij van Westminster.
Na haar troonsbestijging verslechterde de relatie met Frankrijk. Na twee maanden ontstond oorlog. Frankrijk steunde de Schotse Jacobieten. Koningin Anna reageerde hierop door een betere band met Schotland tot stand te brengen. Er werd in 1706 enkele maanden onderhandeld. De Schotten wilden meer handelsvrijheid, want zij voelden zich geen Engelsen en koningin Anna had geen behoefte aan een oorlogsdreiging. Zij richtte al haar pijlen op Frankrijk.

Act of Union

In 1707 bekrachtigde het Schotse parlement de 'Act of Union', waardoor het koninkrijk Groot-Brittannië ontstond. Schotland behield een zekere autonomie, bijvoorbeeld op het gebied van het rechtsstelsel. De overeenkomst werd beklonken in het Westminster Paleis in Londen.
Toch waren niet alle Schotten gelukkig met de Act of Union'. In de steden ontstonden opstanden. De burgers lieten op allerlei manieren weten dat zij niet ingenomen waren met het besluit. Het verdrag kon door de Schotse regering echter niet meer ongedaan gemaakt worden.

Protesten

De Engelsen trokken zich weinig aan van de protesten van de Schotse burgerij. Zij meenden dat het 'Schotse probleem' voor altijd was opgelost. De Schotten waren vooral bang dat de staatskerk van Engeland geloofsbeleving in Schotland zou willen beïnvloeden. Bovendien benadeelde het Engelse belastingsysteem de Schotse handel in whisky en andere producten.
De aanhangers van de onttroonde Stuart-lijn, de Jacobieten, probeerden gebruik te maken van de onder het volk levende ontevredenheid. De Jacobieten wilden de Schotse onafhankelijkheid herstellen, zodat een telg van de familie Stuart opnieuw de troon kon bestijgen. De Jacobieten ondernamen drie pogingen tot een staatsgreep. De Jacobieten kregen echter onvoldoende steun van het volk.

Earl van Mar

De derde poging van de Jacobieten werd in 1715 georganiseerd door de Elfde Earl van Mar. Na de dood van Anna in 1714 koos het Engelse parlement als opvolger de uit het Huis van Hannover afkomstige George I. De Elfde Earl van Mar trok naar het noorden en bracht een leger bijeen dat voor een groot deel uit Highlanders bestond. Hij veroverde een groot deel van het noorden van Schotland, maar kon de Engelsen in het zuiden niet verslaan. Bovendien bleef hulp van de vroegere bondgenoot Frankrijk uit, want na de dood van Lodewijk XIV wilde Frankrijk vrede met Engeland. De Earl van Mar ontvluchtte Schotland met de beoogde troonopvolger, Chevalier.

Eenwording

Na deze opstand van de Jacobieten besloot George I tot de aanleg van een uitgebreid wegennet met talrijke bruggen en forten in Schotland. Hierdoor kon hij Schotland beter onder controle houden. Om de bevolking te paaien richtte George I bovendien het legeronderdeel Highland Black Watch op. Het streven naar zelfstandigheid bleef altijd bestaan in Schotland. Het land behield een eigen rechtsstelsel, vlag en binnenlands bestuur. De separatistische partij, de Scottish National Party, heeft nog steeds veel aanhangers.
De historicus Simon Schama noemde de samenvoeging van Schotland en Engeland "een van de verbazingwekkendste transformaties in de Europese geschiedenis". Mede dankzij de rust in het noorden kon Groot-Brittannië in de negentiende eeuw uitgroeien tot een wereldmacht.

Lees verder: meer informatie

Hoofdpagina Geschiedenis
Engelse koningen en koninginnen
Anna van Engeland
George I
Jacobus II

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom