Willem III schenkt Bronbeek

Tehuis voor KNIL-militairen

Koning Willem III speelde een belangrijke rol bij de stichting van het tehuis voor KNIL-militairen in Arnhem. Hij schonk in 1859 zijn terrein en villa op het landgoed Bronbeek aan de Nederlandse staat, onder de voorwaarde dat er een tehuis zou worden gevestigd voor gepensioneerde onderofficieren en soldaten van de Koloniale Landmacht, die als gevolg van de dienst invalide waren geworden.
In de akte van schenking werd de uitdrukkelijke voorwaarde gesteld, dat aan het onroerend goed nimmer een andere bestemming mocht worden gegeven. De staat zou vanaf 1 januari 1860 alle lasten van het onroerend goed moeten betalen.

Bronbeek Villa

Willem III kocht in 1853 de woning en het terrein in Arnhem als zomerverblijf voor zijn moeder Anna Paulowna. Anna Paulowna heeft echter nooit op Bronbeek gewoond. Koning Willem III bewoonde Bronbeek drie maanden tijdens de grote Landbouwtentoonstelling in 1854. In dat jaar liet hij de bescheiden villa tot een klein paleis verbouwen: architect H.F.G.N. Camp ontwierp twee nieuwe zijvleugels en een voorgalerij. Door deze verbouwing kreeg de villa van Bronbeek een Indische uitstraling. De Blauwe Kamer met meubelstukken uit de tijd van het tweede keizerrijk en de Rode Kamer met een collectie Japanse meubelen – een gift van de keizer van Japan aan Willem III – zijn bijzonder fraai ingericht.
Later kreeg de woning van koning Willem III een nieuwe functie. Het werd de woning en werkruimte van de commandant van Bronbeek. Veelal waren de commandanten militairen die in Nederlands-Indië hun sporen hadden verdiend. Voor de inrichting van het tehuis bekeek een afvaardiging het Hotel des Invalides in Parijs. Het gebouw voor de huisvesting van oud-militairen werd ontworpen door Rijksbouwmeester W.N. Rose.

Museum

Tot de jaren zestig waren de bewoners van Bronbeek goed herkenbaar in het straatbeeld van Arnhem. Na de afschaffing van de uniformplicht zien de inwoners van het verzorgingshuis er uit als ieder ander. Alleen bij bijzondere gebeurtenissen dragen zij nog een uniform. Vanaf de jaren tachtig werd het tehuis ook opengesteld voor militairen die in andere oorlogsgebieden actief waren. Bronbeek werd een ontmoetingsplaats voor veteranen en hun nabestaanden en de museale functie kreeg meer aandacht.
Naast de ingang van Bronbeek aan de Velperweg hangt een bordje 'verboden toegang'. U moet zich hierdoor echter niet laten afschrikken, want het militaire terrein is toegankelijk voor bezoekers. In een van de gebouwen is een tentoonstelling ingericht, waarin het leven van de KNIL-militairen in Nederlands-Indië centraal staat. In het museum treft u veel voorwerpen aan die door de Oranjes aan Bronbeek in Arnhem werden geschonken.

Lees verder: meer informatie

Hoofdpagina Geschiedenis
Nederlands-Indië: einde van een kolonie

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom