Kasteel Montfoort

Vroeger een imposante burcht

Van het kasteel van Montfoort is niet zo veel meer over. Wel maakt een deel van de voorburcht nog steeds indruk op de beschouwer. Aan de forse toegangspoort, die voorzien is van twee massieve torens kun je nog zien dat hier vroeger een imposante burcht moet hebben gestaan. Alleen de resten van deze voorburcht zijn er nu nog. Maar die resten zijn van de stadszijde af nog steeds het aanzien waard. Voor de voorburchtpoort bevindt zich een brug over de gracht, die onder de poort door naar het binnenterrein voert. Links van deze poort zijn er nog de oude muren van de vroegere voorburcht, waarvan nog steeds een toren deel uitmaakt. Deze gebouwen zijn omstreeks 1985 behoorlijk aangepast voor het doel van vandaag, een restaurant.

Mons Fortis

In 1163 heette Montfoort Mons Fortis, dat de sterke berg betekent. Ongetwijfeld sloeg deze naam op een sterkte die op een kunstmatige heuvel was aangelegd. Dit kasteel was gebouwd door bisschop Godfried van Rheenen om de streek te beschermen tegen de plundertochten van de graven van Holland. De bisschop verbleef uiteraard niet zelf in zijn kasteel, maar zette hier een burggraaf op, die namens hem de verdediging van de streek verzorgde. Die burggraven gingen zich zelf Van Montfoort noemen.

Stadje kreeg in 1329 stadsrechten

In de loop der tijd ontstond rond het kasteel een stadje, dat in 1329 stadsrechten kreeg. Het stadje kende veel wederwaardigheden omdat het op de grens lag van de invloedssfeer van twee machtige gebieden, Holland en Utrecht. Voortdurend waren er schermutselingen, die veel aandacht vroegen van de burchtheren. Zij moesten zich voortdurend aanpassen aan veranderende omstandigheden. Zo vielen de troepen van de Franse koning Lodewijk XIV in 1672 het stadje aan, dat al gauw bezet werd, maar deze bezetting duurde niet lang, want stadhouder Willem II slaagde er al snel in om de Fransen uit het stadje te verjagen. Een gevolg van de bezetting van het stadje was wel dat de Fransen een groot deel van het kasteel verwoestten.

Restaurant

In de loop van de laatste eeuwen hebben de kasteelresten nog voor vele doeleinden gediend, er was een oudemannenhuis en tot 1968 hadden de gebouwen op de voorburcht nog een bestemming als een tuchtschool voor meisjes. De gemeente kocht het gehele complex in 1974. Er vonden archeologische onderzoeken plaats, die veel gegevens hebben opgeleverd over de vroegere situatie van het kasteel. Tenslotte werd het kasteelrestant gerestaureerd, waarbij de negentiende eeuwse gebouwen werden gesloopt. Deze restauratie heeft de resten van de voorburcht thans weer een fraai gezicht gegeven.

Ligging

Over de zuidkant van het oude kasteelcomplex loopt nu een provinciale weg. En op het kasteelterrein zelf is een modern stadskantoor gebouwd. Maar als je het kasteel van de stadskant benadert en over de brug door de poort naar de binnenplaats loopt, komt er – met enige fantasie – toch nog iets terug van de vroegere grootsheid van het kasteel.
Het kasteel kan het beste worden benaderd door vanaf de poort aan de IJsselkade - in het centrum van Montfoort - naar het zuiden door de Hofstraat te wandelen. Het eerste wat u dan van het kasteel ziet zijn de fraaie torens van de poort naar de voorburcht.

Literatuur

- Ir. J.D.M. Bardet, Kastelenboek Provincie Utrecht, Bussum, 1975, 5e druk.
- B. Olde Meierink (red.), Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, Utrecht, 1995.
- Eigen documentatie.

Lees verder: meer informatie

Nederlandse Kastelen
Dossier Kastelen
Muiderslot
Huis Marienwaerdt
Slot Zeist

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom

De belangrijkste Nederlandse schrijvers uit de twintigste eeuw in twee deeltjes. Naast een levensloop van de schrijvers wordt u geïnformeerd over de titels van de belangrijkste uitgaven van elke auteur.
Nederlandse Literatuur