Kasteel Nieuwendoorn

Opgegraven fundamenten

Dicht bij Warmenhuizen in Noord-Holland liggen de opgegraven fundamenten van het kasteel de Nieuwendoorn of Nuwendoorn. Waarom het kasteel juist op deze plaats werd gebouwd is nu nauwelijks nog te beoordelen. Noord-Holland heeft sinds de stichting van dit kasteel enorme veranderingen ondergaan door inpoldering van voormalige waterrijke gebieden. In de tijd van de stichting van het kasteel was Noord-Holland meer een verzameling eilanden en moerassen, dan een aaneengesloten gebied.

Floris V

Zeker is wel dat de Nieuwendoorn één van de vijf kastelen was die door Floris V werden gebouwd om zijn gebied te beveiligen tegen de Friezen, die hem steeds lastig vielen. Men neemt algemeen aan dat Floris V de man was die het vierhoekige kasteel in Nederland heeft geïntroduceerd. De bouw van de Nieuwendoorn en vier andere kastelen begon kort na 1282 toen Floris V een opstand van de Friezen had neergeslagen. Hij wilde eindelijk rust in dit gebied. Die andere kastelen waren de Nieuwburg en de Middelburg bij Alkmaar, waarvan ook de fundamenten zijn opgegraven, het kasteel Medemblik, waarvan nog ongeveer een vierde gedeelte aanwezig is, en kasteel Wijdenes in West-Friesland, waarvan zelfs de ligging nog steeds een raadsel is.

Muiderslot

Enige jaren later liet Floris V ook beginnen met de bouw van het Muiderslot op de plaats waar de rivier de Vecht in de toenmalige Zuiderzee uitmondt.
De bouwactiviteiten van Floris V zijn dus enorm geweest.

Vierkant kasteel

Die vierkante kastelen zien er veelal het zelfde uit. Ze bestaan uit een door water omgeven voorburcht en een hoofdburcht. De voorburcht, die vooral diende om de oogsten van het land en het vee onder te brengen, kan slechts met een brug worden bereikt. De hoofdburcht was alleen toegankelijk vanaf de voorburcht, ook via een brug. In tijd van nood werden de bruggen opgehaald en trok zo nodig iedereen zich terug op de hoofdburcht, die dan met man en macht moest worden verdedigd. Op de hoofdburcht was meestal één belangrijke toren aanwezig, die als laatste punt werd gebruikt waarop de verdedigers zich konden terugtrekken.

Burchten vaak van hout

In het prille begin werden de burchten vaak van hout gemaakt, maar zodra de financiën er voor aanwezig waren, werden de houten muren en gebouwen vervangen door stenen muren en gebouwen. In de loop der tijd werden verschillende nieuwe gebouwen tegen de muren opgetrokken, waardoor niet zelden alle muren van gebouwen waren voorzien. Bij de Nieuwendoorn werden tegen twee muren gebouwen opgetrokken, zodat er een ruime binnenplaats over bleef. Hetzelfde gebeurde bij het Muiderslot.

Jan van Polanen

Na de dood van Floris V in 1296 werd de burcht door de Friezen aangevallen en met de grond gelijk gemaakt. In het begin van de veertiende eeuw echter werd het kasteel weer herbouwd. De nieuwe eigenaar was Jan van Polanen, die uit het geslacht van Wassenaar stamde, maar enige tientallen jaren later waren er toch weer andere slotheren.

Oude Doorn

Tegen het einde van de veertiende eeuw duikt het kasteel onder in de mist van het verleden. Er is sinds circa 1370 vrijwel geen spoor meer van de burcht in de archieven aan te treffen. De naam Nieuwendoorn wijst erop dat er ook een Oude Doorn geweest kan zijn, maar als dat oude kasteel inderdaad heeft bestaan, dan is het geheel verdwenen in de nevelen van de tijd. Ook de archieven zeggen er niets over.

Opgravingen

Bij toeval werden tijdens het omploegen van het land in 1948 sporen van de burcht de Nieuwendoorn aangetroffen, maar pas in 1960 werd serieus begonnen met de opgravingen.
Inmiddels zijn de fundamenten van het kasteel geheel opgegraven en geconsolideerd. Het terrein is eigendom geworden van een stichting, die de kasteelresten voor het publiek heeft opengesteld. Je kunt nu over de fundamenten wandelen en een goed idee krijgen van de omvang en de muurdikten van het toenmalige kasteel. Alleen voor de ligging moet je een geweldige fantasie hebben, want het kasteel ligt nu temidden van uitgestrekte landbouw- en weidegebieden. En die situatie zal in de dertiende en veertiende eeuw beslist heel anders zijn geweest.

Ligging

Het kasteel is nog niet zo gemakkelijk te vinden. Het kasteel ligt nu in de gemeente Harenkarspel, die vele kleine dorpen en dorpjes omvat. De beste route naar de kasteelplaats is de afslag bij Zijpersluis te nemen op de N9 van Alkmaar naar Den Helder en vervolgens juist ten noorden van Krabbendam de weg te volgen richting Eenigenburg. Links van deze weg leidt de Burchtweg naar de fundamenten van de Nieuwendoorn, die in een opvallende bospartij in het land liggen.

Literatuur

- D.P. van Wigcheren, Het huis te Nuwendoorn, deel XXVII uit de serie 'Nederlandse Kastelen', uitgave NKS/ANWB, 1976.
- Mr. J.W. Groesbeek, Middeleeuwse kastelen van Noord-Holland, Delft, 1981.
- H.J. Janssen e.a. (red.), 1000 jaar Kastelen in Nederland, functie en vorm door de eeuwen heen, Utrecht, 1996.
- Eigen documentatie.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Nederlandse Kastelen
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats
Nederlandse Kastelen bekijken
Dossier Kastelen
Crack State
De burchten van Kuinre
Fogelsangh State
Heringastate
Schierstins
Sjuxmastate te Waaxens

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?