Paleis het Loo

Het tweede Versailles

Tegen het einde van de zeventiende eeuw kwam het paleis klaar dat in opdracht van Lodewijk XIV in Versailles was gebouwd. In heel Europa lieten veel edelen, die mee wilde tellen onder hun gelijken, een paleis of paleisje bouwen dat moest lijken op dat van de Franse Zonnekoning. En zo zijn er nu veel paleizen in Europa, die zich tooien met het etiket "Het tweede Versailles".

Stadhouder Willem III

Ook de Oranjes wilden meetellen in Europa en ze waren er vroeg bij. Stadhouder Willem III had in 1684 het toen behoorlijk in verval zijnde kasteeltje Het Oude Loo gekocht, dat hij wilde gebruiken als middelpunt voor de festiviteiten, die gepaard gingen aan de grote jachtpartijen, die op de Veluwe werden georganiseerd. Tot dan toe was de Hof te Dieren het middelpunt van deze jachtpartijen, maar men wilde wat centraler op de Veluwe gaan zitten.

Jacob Roman

De hofarchitect Jacob Roman begon al in 1686 met de bouw van een nieuw paleis, dat in de jaren daarna werd uitgebreid met vleugels. Willem III was intussen koning van Engeland geworden en dat moest de buitenwereld zien. Deskundigen van heinde en verre werden aangetrokken om paleis het Loo een fraai aanzien te geven. Ook aan de paleistuin werd de nodige aandacht besteed. Marot was de ontwerper van deze tuin. Het is een schoolvoorbeeld van een echte, zgn. Franse tuin, die strak werd ingedeeld in verschillende perken met fonteinen en ander tuinmeubilair, een tuin die vooral symmetrisch moest zijn om het oog van de beschouwer te behagen.

Jachttraditie

Erg lang heeft Willem III niet van zijn nieuwe bezit kunnen genieten, want in 1702 viel hij van zijn paard en overleed kort daarna. De Oranjes bleven paleis het Loo echter trouw. Prins Willem IV verbleef met zijn vrouw veelvuldig op het Loo. Hij had ook zijn zestig jachthonden uit Engeland laten komen om die op het Loo onder te brengen. De jachttraditie werd dus voorgezet.

Exotische dieren

Ook Willem V en zijn echtgenote prinses Wilhelmina verbleven veelvuldig op het Loo. Zij hebben zowel in het paleis als in de tuin verschillende wijzigingen laten aanbrengen. In 1787 liet de prins zijn verzameling exotische dieren, die tot dan toe in Voorburg verbleven, op het Loo onderbrengen. Onder deze dieren waren twee olifanten, die in het jachthuis werden ondergebracht.

Plunderingen

Na het overhaaste vertrek van Willem V uit Nederland in 1795 braken er minder goede tijden aan voor het Loo. Door verschillende troepen werd het paleis geplunderd. Terugtrekkende Engelse troepen en Franse troepen hebben het paleis geen goed gedaan. De Bataafse republiek was eigenaar geworden van het paleis. Paleis het Loo kreeg een nieuwe functie: het werd hospitaal voor Franse soldaten.
Toen Koning Napoleon het paleis wilde betrekken, moesten nog al wat reparaties aan het paleis worden uitgevoerd. Zo werden de muren wit bepleisterd en het park werd gewijzigd in een Engelse landschapstuin.

Staatseigendom

Na de Franse tijd werd paleis het Loo in 1825 staatseigendom. Aanvankelijk verbleef koning Willem I wat minder vaak op het Loo dan zijn voorgangers, maar tegen het einde van zijn regeringsperiode kwam hij er wat meer. Hier tekende hij ook in 1840 de troonsafstand.
Willem II kwam niet veel op paleis het Loo, hij verbleef er wel eens een nacht, maar het was nooit voor lange tijd. Koning Willem III kwam erg veel op het Loo. Niet alleen 's zomers, maar ook 's winters bracht hij veel tijd op paleis het Loo door. Hij organiseerde er veel voor de Apeldoornse bevolking, van werkverschaffing tot volksvermaak.

Koningin Wilhelmina

Eén koningin die zeer verknocht was aan het paleis was wel koningin Wilhelmina. Zij liet paleis het Loo ingrijpend restaureren door er een verdieping op te laten zetten. Aanvankelijk werd het haar buitenverblijf, maar na haar troonsafstand ging ze er definitief wonen. Vanuit het paleis maakte ze onder meer tochten over de Veluwe met haar schilderskar en hier schreef ze haar boek "Eenzaam, maar niet alleen".

Filmpje Paleis Het Loo

Openstelling

Na de dood van de prinses werd het paleis voor een deel opengesteld voor het publiek. Een ander deel diende een tijdlang als woning voor prinses Margriet en Mr. Pieter van Vollenhoven, die hier van 1967 tot 1975 hebben gewoond. Daarna werd besloten het paleis grondig te restaureren. De witte pleisterlaag van koning Napoleon ging weer van de muren, het onder koningin Wilhelmina verhoogde paleis werd weer met een verdieping verlaagd en het gebouw werd ingericht als museum. Het publiek kan hier volgens een bepaalde route, zonder gids, vrij rondlopen en dat is zeer bijzonder voor een dergelijk museum. Ook de tuinen werden weer in de oude stijl als Franse tuin heringericht, waarbij zoveel mogelijk de oorspronkelijke toestand werd benaderd. Het paleis is een genot voor het oog en het trekt vele tienduizenden bezoekers per jaar uit binnen- en buitenland.
Paleis het Loo ligt aan de noordzijde van Apeldoorn. De route er naar toe is in heel Apeldoorn goed bewegwijzerd. Het paleis is dagelijks, behalve op maandag en enkele feestdagen geopend voor het publiek.

Literatuur

- Drs. A.C. Kranenburg-Vos, 't Konings Loo, bouwgeschiedenis en bewoning, deel XXV uit de serie 'Nederlandse kastelen', uitg. NKS/ANWB, 1975.
- Hans Hoogendoorn en Ernest Kurpershoek, Huizen van Nassau, Een gids langs de kastelen en paleizen van een vorstengeslacht, Den Haag, 2002.
- Bezoekersgidsen
- Eigen documentatie

Lees verder: meer informatie

Nederlandse Kastelen
Dossier Kastelen
Drakensteyn
Landgoed De Eikenhorst
Oude Loo in Apeldoorn
Paleis Noordeinde
Jachtslot Sint Hubertus
Paleis Soestdijk

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom

De belangrijkste Nederlandse schrijvers uit de twintigste eeuw in twee deeltjes. Naast een levensloop van de schrijvers wordt u geïnformeerd over de titels van de belangrijkste uitgaven van elke auteur.
Nederlandse Literatuur