Kasteel Wijchen

Raadhuis

Vele jaren al is het kasteel van Wijchen in gebruik als raadhuis. Door de groei van de gemeente Wijchen werd het als gemeentehuis tegen het einde van de twintigste eeuw te klein. Tegenover het kasteel van Wijchen werd daarom een nieuw, modern huis voor de gemeente gebouwd.

Museum

Vanaf die tijd werd kasteel Wijchen niet alleen voor representatieve doeleinden voor de gemeente gebruikt, maar kon ook het museum zich eindelijk gaan ontplooien. En dat museum is zeer in trek. Niet alleen zijn er regelmatig wisselexposities van, vooral, kunstenaars die "iets" met Wijchen hebben, maar er is ook een indrukwekkende vaste collectie. Die collectie bestaat uit voorwerpen en documenten uit de geschiedenis van de streek, van de Romeinen en van hun verre voorgangers, die in deze streken hebben geleefd. Ook aan de periode na deze eerste bewoners wordt veel aandacht geschonken.

Expositie van historische kastelen en huizen

Bovendien is er een vaste expositie van de verschillende historische kastelen en huizen, die zich in de huidige gemeente bevinden of in de gemeente gestaan hebben. Dat zijn de kastelen van Batenburg, Hernen, Balgoy en Wijchen. Van elk kasteel zijn enkele maquettes aanwezig en vooral veel foto's en prenten.

De Leler

Al in de twaalfde eeuw wordt een geslacht Van Wighen genoemd. Van hun burcht, als die er al was, is niet veel bekend. Vermoedelijk heeft het oudste kasteel van Wijchen ten zuiden van de huidige dorpskern gelegen aan het Wijchense meer, een oude Maasarm. De naam van dit oudste kasteel was waarschijnlijk de Leler.

Geslacht van Galen

Het huidige kasteel van Wijchen ligt wat noordelijker dan de Leler, juist ten noorden van de dorpskern. Het kasteel van Wijchen is misschien al in de veertiende eeuw, maar meer waarschijnlijk in de vijftiende eeuw gebouwd, als de aanwijzingen voor deze ouderdom in de kelders van het kasteel juist geïnterpreteerd worden. Hoe dit ook zij, de eerste eigenaren van het kasteel waren leden van het geslacht van Galen. Daarna kwam het kasteel in handen van de heren van Bronkhorst, die in het Gelre van destijds zo'n belangrijke rol hebben gespeeld. Ook het kasteel van Batenburg was in hun handen. In het begin van de tachtigjarige oorlog, in 1568, werden de gebroeders Gijsbert en Dirk van Bronkhorst in opdracht van de Spaanse landvoogd onthoofd.

Emilia van Nassau

Waarschijnlijk is in deze tijd de herbouw van het huidige kasteel begonnen. Emilia van Nassau, een dochter van prins Willem van Oranje, de Zwijger, leerde haar latere man, Don Emanuel van Portugal, in Den Haag kennen. Don Emanuel maakte aanspraak op de troon van Portugal, maar prins Maurits vond het maar niets dat zijn zus met een berooide, en bovendien katholieke, edelman wilde trouwden. Maar Emilia's liefde overwon het en ze trouwde haar Don toch.
Don Emanuel werd echter het land uitgezet en vertrok naar het Rijnland, maar Emilia volgde hem. Pas in 1608 kwam er een verzoening tussen prins Maurits en zijn zuster tot stand. Het echtpaar betrok toen het kasteel Wijchen, dat zij kochten van de toenmalige eigenaresse, Geertruid van Dalem. Het echtpaar zorgde voor de afbouw van het kasteel. De muurankers van het kasteel vertonen een dubbele letter E, die een herinnering aan Emilia en Emanuel betekenen.

Vierkante plattegrond

Het kasteel van Wijchen heeft een niet geheel haakse, vrijwel vierkante plattegrond van bijna 23 m bij ruim 24 meter. De ingangspartij aan de zuidzijde steekst iets naar voren. De vier vleugels zijn gegroepeerd rond een kleine binnenplaats met een colonnade aan de westzijde. In de noordoosthoek van deze binnenplaats staat de toren. Het kasteel is geheel onderkelderd en heeft muurdikten van 1,40 tot 1,60 meter. Bovengronds bedraagt de muurdikte circa 80 cm. De fraaie toren domineert het mooie, compacte gebouw. Het kasteel is van het voorplein af toegankelijk via een houten brug.

Philips van Nassau

Door verkoop kwam het kasteel van Wijchen in 1640 in handen van Philips van Nassau. Na hem volgde een reeks van nieuwe eigenaren.

Jonkvrouw Van Andringa de Kempenaer

In 1903 werd het kasteel van Wijchen openbaar verkocht. De nieuwe eigenaresse werd jonkvrouwe Van Andringa de Kempenaer. Het kasteel was behoorlijk verwaarloosd, want het was op dat moment jarenlang een zomerverblijf geweest van de vorige familie, die in België woonde. Maar de douairière begon voortvarend aan het herstel van het kasteel. In de nacht van 5 op 6 december 1906 brak er echter een brand uit in het kasteel van Wijchen, die grote verwoestingen aanrichtte. Alleen de muren stonden nog overeind. De hele inventaris verbrandde.

Herbouw naar grote brand

De jonkvrouw besloot het kasteel te laten afbreken om op de plaats daarvoor een villa te laten bouwen, maar de bekende voorvechter voor het behoud van historische monumenten, Jhr. Mr. Victor de Stuers, wist de jonkvrouw te bewegen van haar plannen af te zien en tot herbouw van het kasteel van Wijchen over te gaan. En dat gebeurde gelukkig. De Nijmeegse architect F.A. Ludewig kreeg opdracht tot de herbouw en hij heeft het kasteel van Wijchen schitterend hersteld.

Gemeentelijk bezit

Na de dood van jonkvrouw Van Andringa de Kempenaer kwam het kasteel Wijchen in handen van haar familie, maar dankzij de toenmalige burgemeester van Wijchen en bemoeiingen van het Geldersch Landschap kwam het kasteel ten slotte in de dertiger jaren van de twintigste eeuw in handen van de gemeente Wijchen, die het inrichtte als gemeentehuis. En deze functie heeft het kasteel, voor een deel, nog tot op de huidige dag.

Ligging

Het kasteel van Wijchen is gemakkelijk te vinden. Het kasteel staat juist ten noorden van het centrum van deze aardige plaats.

Literatuur

- E.J. van Ebbenhorst Tengbergen, Het kasteel te Wychen, deel IV uit de serie "Nederlandse Kastelen", ANWB/NKS, z.j.
- F.M. Eliëns en J. Harenberg, Middeleeuwse kastelen van Gelderland, Rijswijk, 1984.
- Eigen documentatie.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Nederlandse Kastelen
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats
Nederlandse Kastelen bekijken
Dossier Kastelen
Batenburg
Kasteel Hernen
Het Valkhof Nijmegen

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?