Harold Pinter (1930-2008)

Britse toneelschrijver

Pinter was de grondlegger van het moderne toneel. Samen met Samuel Beckett, Jean Genet en Eugène Ionesco veranderde deze schrijver het moderne toneel. De Britse toneelschrijver kreeg in 2005 de Nobelprijs voor literatuur. Harold Pinter overleed in december 2008 in Londen op 78-jarige leeftijd aan keelkanker.

Toneel

Harold Pinter werd in oktober 1930 geboren in de Londense wijk Hackney als zoon van een Joodse kleermaker. Hij begon zijn loopbaan als acteur onder de naam David Baron en speelde in stukken van Samuel Beckett en Eugène Ionesco. Hij debuteerde in 1957 als toneelschrijver met "The room" en "The dumb waiter". In deze toneelstukken zette hij direct de toon: verraad, dreiging en agressie. In zijn vroege toneelstukken gebuikte Harold Pinter nog veel woorden. Arbeiders vertelden uitgebreid over de misstanden in de maatschappij en slechte omstandigheden waaronder ze moesten leven. Latere stukken speelden in het milieu van de middenklasse. De toneelspelers kregen nu minder tekst om hun argumenten kracht bij te zetten.

Pinter in Nederland

Veel vroege toneelstukken van Harold Pinter werden in het Nederlands vertaald door Gerard Reve. Reve was een groot bewonderaar van Pinter. In Nederland werden de toneelstukken van Pinter veel opgevoerd. In de jaren zestig had Toneelgroep Centrum veel stukken van Harold Pinter op het repertoire staan. Vanaf de tweede helft van de jaren tachtig stonden de toneelstukken van Pinter geregeld op het programma bij Toneelgroep Amsterdam.

Belangrijke toneelstukken

Typisch voor het drama van Harold Pinter waren de absurdistische gesprekken in alledaagse spreektaal. Hiermee verbeeldde hij de moeizaamheid van de menselijke communicatie. Zijn drama's werden ook wel aangeduid als "Theatre of the absurd". Belangrijke toneelstukken van Harold Pinter zijn "The birthday party" (1958), "The caretaker" (1960) en "Betrayal" (1978).
Harold Pinter was naast dramaschrijver ook acteur, regisseur en filmscenarist. "The French lieutenant's woman" uit 1981 met Meryl Streep was zijn belangrijkste film. Ook een aantal toneelstukken, zoals Betrayal (1983), werden later verfilmd. Naast toneelstukken gaf Pinter ook de dichtbundel "Poetry" en de roman "Dwarfs" uit.

Nobelprijs voor Harold Pinter

Harold Pinter werd in 2005 onderscheiden met de Nobelprijs voor literatuur. Volgens de jury van de Zweedse Academie van Wetenschappen legde Harold Pinter in zijn toneelstukken de afgrond bloot onder het alledaagse gebabbel. In de literaire wereld werd de onderscheiding voor Harold Pinter niet als onverdiend beschouwd. Wel kwam de Nobelprijs op een vreemd moment, want Pinter schreef op het moment van de toekenning geen toneelstukken meer. De laatste jaren wijdde hij zich geheel aan politieke activiteiten. Dit liet hij ook blijken in zijn dankwoord voor de Nobelprijs en noemde de Verenigde Staten een crimineel land.
In 2006 kreeg Harold Pinter in Turijn de Premio Europa, de belangrijkste prijs voor Europees theater. De prijsuitreiking werd afgesloten met een opvoering van "Pinter plays, poetry & prose".
Tijdens de plechtigheid maakte Harold Pinter gebruik van zijn spreektijd om te ageren tegen de aanwezigheid van Amerikaanse en Britse troepen in Irak. "Ja, ik schaam mij voor mijn eigen regering." Ook zei Harold Pinter blij te zijn met deze Europese prijs, want "Europa moet zich verenigen tegen de dominantie van de Verenigde Staten".

Lees verder: meer informatie

Hoofdpagina Literatuur
Nederlandse Literatuur