Jan Steen (1626-1679)

Nederlandse kunstenaar

De Nederlandse schilder Jan Havickszoon Steen leefde van 1626 tot 1679. Deze schilder wordt beschouwd als de meesterverteller onder de zeventiende-eeuwse Nederlandse schilders. Hij werd beroemd met komisch aandoende schilderijen met rommelige huishoudens, kroegtaferelen en kwakzalvers, maar hij schilderde ook serieuze historiestukken en enkele portretten.

Opleiding

Jan Steen werd in 1626 geboren in Leiden. Hij was de zoon van de koopman en brouwer Havick Steen. Hij kreeg een opleiding aan de Latijnse school en stond daarna enige tijd ingeschreven als student letteren aan de Universiteit Leiden. Jan maakte zijn studie niet af. We weten niet zeker bij wie hij het schildersvak heeft geleerd. Volgens biograaf Arnold Houbraken zou hij les hebben gehad van de landschapschilder Jan van Goyen. Dat is aannemelijk want Jan Steen trouwde op 3 oktober 1649 met diens dochter. Volgens Jacob Campo Weyerman zou hij ook in de leer zijn geweest bij de historieschilder Nicolaus Knüpfer en de schilder van het boerenleven, Adriaen van Ostade.

Brouwer

Jan Steen heeft niet alleen in Leiden gewerkt. Hij woonde met zijn gezin en ouders in 1649 in Den Haag, waar in dat jaar drie lijsten door het Haagse timmermansgilde wegens wanbetaling in beslag werden genomen. Op 6 februari werd zijn oudste kind, de zoon Thaddeus, er gedoopt. In 1653 werd zijn dochter Eva in Den Haag gedoopt. Een jaar later verhuisde hij naar Delft, waar hij vanaf november de brouwerij De Slang huurde. Steen verkocht kennelijk niet genoeg schilderijen, waardoor hij als brouwer ging werken, maar de zaak floreerde niet. In 1657 moest een andere brouwer borg voor hem staan. Tot 1660 woonde hij in Warmond en daarna in Haarlem.

Haarlem en Leiden

Als kunstenaar beleefde hij in Haarlem zijn beste jaren. Jan Steen kon in 1667 het laatste deel van zijn schulden uit Delft afbetalen. In 1669 had hij het financieel goed, maar kreeg hij andere tegenslagen te verwerken. Achtereenvolgens overleden zijn echtgenote, zijn moeder en zijn vader. In 1670 verhuisde hij terug naar Leiden. Jan Steen zou de laatste jaren van zijn leven in zijn geboortestad blijven wonen. Hij opende er een taveerne en trad in het huwelijk met Maria van Egmond. Zijn schulden liepen op toen de kunsthandel na het Rampjaar 1672 instortte. Hij had echter nog wel zoveel aanzien dat hij in 1674 werd gekozen als hoofd van het Sint-Lucasgilde.

Overlijden

Jan Steen overleed in 1679 in Leiden. Jan Steen werd daar op 3 februari 1679 begraven in de Pieterskerk. Hoewel het graf zelf later werd verkocht, bevindt zijn stoffelijk overschot zich nog steeds in het familiegraf in de kerk.

Populariteit

Zijn oog voor het humoristische detail, zijn psychologisch inzicht, maar ook zijn kleurrijk palet en zorgvuldige techniek hebben hem een enorme populariteit gegeven. Hoewel Jan Steen alle genres, van altaarstuk tot mythologisch tafereel, heeft beoefend, kwam zijn grote meesterschap pas werkelijk tot grote bloei in de voor hem zo kenmerkende taferelen uit het dagelijks leven met een moraliserende ondertoon. Het Nederlandse spreekwoord 'een huishouden van Jan Steen' betekent 'een rommelig huishouden' en refereert aan de taferelen uit het dagelijks leven zoals ze werden geschilderd door Jan Steen.

Kegelen met Jan Steen

De Nederlandse kunstenaar Jan Steen is vooral geliefd om zijn overdadig drukke binnenhuistaferelen. Hij schilderde echter ook andere genrestukken, zoals een schilderij waarop het oude Hollandse kegelspel te zien is.
Kegelen met Jan Steen

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Kunstbegrip en Kijken naar Kunst als u meer wilt weten over kunstenaars en kunststromingen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer over kunst en kunstenaars

Kunst

Met 'Uit de kunst' van Ruud van Capelleveen komt u veel te weten over belangrijke kunststromingen en kunstenaars. De auteur koos interessante voorbeelden. De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake. 'Uit de kunst' is een gevarieerde bundel over kunst en kunstenaars.
Uit de kunst

In 'Kijken naar kunst' staan honderdvijftig interessante en fraai geïllustreerde verhalen van Ruud van Capelleveen over opmerkelijke kunstenaars. Hij koos interessante voorbeelden.
De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake.
Kijken naar Kunst

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.