Steden in de middeleeuwen

Adel en kerk

Steden werden steeds belangrijker in de middeleeuwen. Dit kwam door de explosieve toename van de internationale handel. Vooral steden bij de monding van een rivier of op een kruispunt van belangrijke handelsroutes profiteerden van deze ontwikkeling. De inwoners werden rijker. De kooplieden in de steden kregen al snel behoefte aan medezeggenschap in bestuurlijke aangelegenheden.

Samenwerking

In bisschoppelijke residenties gaf dat nogal eens aanleiding tot onenigheid, maar meestal werden de problemen snel opgelost, want ook de kooplieden hadden voordeel aan rust en orde. De geestelijken, die waren aangesteld door vorsten om een oogje in het zeil te houden in de steden, zagen het mondiger worden van kooplieden en burgers als inmenging in hun zaken. Zij bestierden niet alleen het geestelijke leven van de gelovigen. De geestelijkheid, de bisschop voorop, verzorgden ook de rechtspraak. De bisschoppen beschouwden het leidinggeven aan het aardse bestaan als een belangrijk onderdeel van hun roeping of functie. De adel en de kerk hielpen en hielden elkaar aan de macht. Beide partijen profiteerden van deze samenwerking.

Leven in een middeleeuwse stad

Het leven in een middeleeuwse stad zag er heel anders uit dan tegenwoordig. De bedrijvigheid van handel en ambacht vond vooral op straat plaats. De bevolking leefde dicht opeen gepakt binnen de grachten, de wallen en de muren. Tussen de burgers scharrelden varkens en kippen, want velen hielden er een kleine stadsboerderij op na. De hygiënische omstandigheden waren verschrikkelijk. Het huisvuil lag hoog opgestapeld en het stonk er naar uitwerpselen. Bovendien was er vaak geen schoon drinkwater. Regelmatig braken er epidemieën uit, zoals de pest, die het inwonertal van de steden decimeerden.

Vrije stedelingen

Ook andere rampen zoals brand of oorlog teisterden steden. Het was niet ongebruikelijk dat in korte tijd de helft van de bevolking van een stad overleed. Het bevolkingsaantal herstelde zich na een ramp meestal weer snel, want vanaf het begin van de middeleeuwen was de trek naar de stad, de urbanisatie, op gang gekomen, omdat de leefomstandigheden op het platteland nog verschrikkelijker waren dan in de steden. De burgers in de steden werden niet voor niets 'vrije stedelingen' genoemd.

Urbanisatie

Op het platteland was de bevolking horige, slaaf, van de regerende vorst of de grondbezitter. De plattelanders vluchtten of kochten zich vrij om in de stad een nieuw bestaan op te bouwen als ambachtsman of koopman. Als een gevluchte horige een jaar en een dag in een stad woonde, mocht hij niet meer door zijn voormalige heer worden teruggehaald.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer geschiedenis

Hoofdpagina Geschiedenis

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.