Pieter Saenredam en het oude stadhuis

Amsterdam

Pieter Saenredam schilderde het Oude Stadhuis van Amsterdam toen het al was verdwenen. Het gebouw brandde op 7 juli 1652 af. De kunstenaar schilderde het werk in 1657. Het schilderij hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam. Bij de brand ging een groot deel van het middeleeuwse archief van Amsterdam verloren.

Herinnering

Saenredam moet aan de hand van oude schetsen, zijn herinnering en afbeeldingen van andere kunstenaars gewerkt hebben. Pieter Saenredam hechte veel waarde aan documentatie, schreef Hermine van Guldener in een kleine uitgave met de belangrijkste meesterwerken uit de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam. De schilderijen van deze kunstenaar zijn ook documenten: zij tonen ons hoe zijn wereld er uit zag. In zijn documentatiedrift maakte hij wel een foutje. In de drempel van het stadhuis staat een verkeerd jaartal van de brand. Saenredam noteerde 1651 in plaats van 1652. De vernietigende brand vond op 7 juli 1652 plaats.

Oude Stadhuis

Men begon na het verkrijgen van stadsrechten met de bouw van een nieuw stadhuis. Het oude gebouw was te klein geworden en men wilde een meer representatief gebouw. Rond 1395 werd de nieuwbouw betrokken. Het stadhuis werd vanaf de veertiende eeuw verschillende keren uitgebreid. Ook moest het enkele keren hersteld worden, want in 1421 en 1452 werd Amsterdam geteisterd door omvangrijke stadsbranden. Het stadhuis kreeg uiteindelijk een vierschaar en een toren. Het gehele complex bestond uit verschillende gebouwen en stond iets oostelijker van de plek, waar na de brand van 1652 het nieuwe stadhuis, het huidige Paleis op de Dam, verrees.

Bluswerkzaamheden

De brand begon op de vroege morgen van 7 juli 1652 op de zolder van het Oude Stadhuis. Op zolder lag een groot deel van het archief en bevonden zich ook andere brandbare materialen. Hierdoor kon de brand zich snel verspreiden. Bovendien waren er te weinig blusmiddelen. Er was slechts één handpomp. De brand werd daardoor vooral bestreden met emmers water, die van hand tot hand werden doorgegeven. Met lange houten ladders probeerden brandweerlieden water naar binnen te gooien.

Brand

De brand verspreidde zich razendsnel door het gebouw. De brand was zo intens dat het stadhuis volledig in de as werd gelegd. Met man en macht probeerde men archiefstukken en geld van de Wisselbank die ook in het gebouw gevestigd was te redden. Het geld van de Wisselbank werd later teruggevonden. Door de hitte was het samengesmolten tot klompen metaal. De precieze oorzaak van de brand bleef onduidelijk; mogelijk speelde het warme en droge weer een rol.

Pieter Saenredam

Pieter Saenredam (1597-1665) blonk uit in het schilderen van kerkinterieurs en architectuur. Zijn grootste kracht was zijn nauwgezette toepassing van centraal perspectief. Het werk van Saenredam werd geroemd om zijn strenge, bijna mathematische ruimtelijkheid. Hij bezocht de gebouwen persoonlijk, maakte opmetingen en tekende plattegronden en constructietekeningen. Dat ging bij het Oude Stadhuis natuurlijk niet meer. Volgens het Rijksmuseum baseerde Pieter Saenredam zijn schilderij op een tekening die hij zestien jaar eerder maakte en zoals gezegd gebruikte hij ook afbeeldingen van andere kunstenaars.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. Pieter Saenredam en het oude stadhuis staat ook in 'Impressies' een bundel over kunst en kunstenaars van Ruud van Capelleveen. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Kunstbegrip en Kijken naar Kunst als u meer wilt weten over kunstenaars en kunststromingen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer over kunst en kunstenaars

Kunst

Met 'Uit de kunst' van Ruud van Capelleveen komt u veel te weten over belangrijke kunststromingen en kunstenaars. De auteur koos interessante voorbeelden. De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake. 'Uit de kunst' is een gevarieerde bundel over kunst en kunstenaars.
Uit de kunst

In 'Kijken naar kunst' staan honderdvijftig interessante en fraai geïllustreerde verhalen van Ruud van Capelleveen over opmerkelijke kunstenaars. Hij koos interessante voorbeelden.
De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake.
Kijken naar Kunst

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.