Alden Biesen

Historische landcommanderij

Het kasteel Alden Biesen is de historische landcommanderij van de Duitse Orde. De Duitse Orde, ook wel de Teutoonse Orde genoemd, is nu een geestelijke ridderorde, die is ontstaan tijdens de kruistochten omstreeks 1200.

Duitse orde

Tijdens de derde kruistocht hadden kooplieden uit Duitsland in Akko een ziekenhuis te velde ingericht voor de verpleging van zieke en gewonde kruisvaarders. Hieruit ontstond de Duitse orde, waarin ridder-broeders de hoofdrol speelden. Een eeuw later werd deze orde omgevormd tot een geestelijke ridderorde. Echter, zo nodig werd het zwaard door de ridders ter hand genomen, zodra dit voor de verdediging van het geloof en de eigen veiligheid nodig was. De Orde kreeg grote bekendheid en kreeg al vlug donaties van hen die niet ter kruistocht trokken. Zo groeide de Orde en kreeg ze steeds meer bekendheid en belang.

Landcommanderijen

Aanvankelijk richtte de Duitse Orde zich, na de kruistochten, op Oost-Europa, maar later richtte de Orde zich meer op West-Europa ter bescherming van het Heilige Roomse Rijk. Door de goede organisatie kreeg de Orde steeds meer betekenis en macht. Na enkele eeuwen waren er verschillende goed georganiseerde landcommanderijen ontstaan, waaronder die van Utrecht en van Alden Biesen. De Grootmeester van de Orde zetelde in Mariënburg, het tegenwoordige Malbork in Polen. In verschillende landen werden de landcommanderijen geleid door landcommandeurs.
In het begin van de Orde bestonden de leden van de orde uit adellijke en niet-adellijke personen, maar al gauw stelde men hogere eisen aan het komaf van aspirant-leden en werd een adellijke afkomst verplicht gesteld. Er ontstond langzaamaan ook een zekere specialisatie onder de leden. De priesters zorgden voor de erediensten en geestelijke zorgen, de ridders voor de verdediging en anderen voor het beheer van de goederen.

Middeleeuwen

De historie van het kasteel van Alden Biesen begon omstreeks 1200. De graaf van Loon en zijn zuster, die abdis was van Munsterbilzen, schonken de Duitse Orde een bedevaartskapel. Deze kapel lag in het broekland van de huidige gemeente Bilzen. In dit laaggelegen land groeien veel biezen, waardoor de kapel al gauw werd aangeduid met de term de kapel in de biezen. Het huis dat hier door de Orde werd gevestigd kreeg dan ook de naam de Biezen mee. Omdat er later, omstreeks 1400, in Maastricht een nieuw huis van de Orde werd gebouwd dat de Nieuwe Biesen werd genoemd, kreeg de oude vestiging als vanzelfsprekend de naam Oude of Alden Biesen mee.
Door verschillende schenkingen groeide het complex rond de kapel voorspoedig. In de loop der tijd ontstond er een groot verdedigbaar complex met grachten, torens en poorten, dat bewoond werd door de verschillende landcommandeurs, die elkaar hier opvolgden. Het oorspronkelijke kasteel werd in de loop van de zeventiende eeuw omgebouwd tot een waardige residentie, waarvan de huidige gebouwen nog steeds getuigen. Op de voorburcht hadden in de loop der tijd allerlei gebouwen hun plaats gevonden, zoals tiendschuren, gebouwen voor de opslag van diverse landbouwproducten en -gereedschappen, wagenschuren, en dergelijke.

Uitbreidingen

Een nieuw kerkgebouw kwam gereed in het begin van de zeventiende eeuw. De kerk werd in 1638 ingewijd, wat blijkt uit een memoriesteen boven de ingangsdeur. De kerk is zeer de moeite van een bezichtiging waard. Er bevinden zich verschillende getuigen uit de zeventiende eeuw, waaronder schilderijen, een doopvont en een grafmonument. Boven de zijaltaren zijn verschillende wapens aangebracht van landcommandeurs.
Door schenkingen was de grond, die bij Alden Biesen behoorde steeds verder uitgebreid. Rond 1800 bestond de hoeveelheid gronden met bossen, weilanden en landbouwgronden uit bijna 2000 hectare, een enorm complex.

Latere bewoners

De Franse revolutietijd luidde het einde in van de Alden Biesen in deze vorm. Het gehele complex werd verbeurd verklaard en verkocht aan de meestbiedende. De ex-burgemeester van Hasselt, Willem Claes kocht het kasteel in 1797 en ging met zijn familie op het landgoed wonen; de meeste gronden werden verpacht. Door huwelijk van een erfdochter ging de Alden Biesen in de negentiende eeuw over aan de familie Du Vivier. De laatste particuliere bewoner stierf in 1971. In datzelfde jaar brak een grote brand uit, die een groot deel van het complex in een puinhoop veranderde. Van het grote, oorspronkelijke waterkasteel waren alleen de muren nog over. De Belgische provincie Limburg kocht het geheel, waarna de schouders gezet werden onder een algehele restauratie.

Open voor bezichtiging

Het terrein van de commanderij kan het gehele jaar door bezichtigd worden. In een van de gebouwen is een permanente tentoonstelling ingericht over de Duitse Orde. Behalve in de winter is ook het park jaarlijks opengesteld. Vanuit dit park kan een schitterend overzicht over het gehele complex worden verkregen.
Het complex wordt het gehele jaar door gebruikt voor congressen, conferenties, manifestaties en andere bijeenkomsten op het gebied van pedagogisch-educatieve ontwikkelingen en op sociaal-cultureel gebied. Er worden verschillende evenementen, waaronder tentoonstellingen en concerten, georganiseerd. De Alden Biesen is een cultureel centrum van internationale vermaardheid geworden.

Ligging Alden Biesen

De Alden Biesen ligt in de gemeente Bilzen in de Belgische provincie Limburg. Ze is bereikbaar via de afslag Bilzen vanaf de E313 (Hasselt-Luik), dan wel via de weg Maastricht-Bilzen (de N2).

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: geschiedenis van België

België
Kastelen België

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.