Jan Bons (1918-2012)

Nederlandse ontwerper

De Nederlandse grafische vormgever Jan Bons speelde een cruciale rol in de ontwikkeling van modern Nederlands grafisch ontwerp door zijn heldere, beeldrijke affiches die telkens opvielen door hun hoge beeldende kwaliteit en zeggingskracht. Jan Bons was een zeer veelzijdig kunstenaar. Hij ontwierp ook Nederlandse postzegels en boekomslagen.

Opleiding

Jan Bons werd op 2 april 1918 in Rotterdam geboren. Bons ging naar de Haagse Academie voor Beeldende Kunsten om tekenleraar te worden maar al spoedig ging hij naar de afdeling binnenhuiskunst en vervolgens naar de vrije schilderkunst. Al snel vertrok hij echter naar de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam. Deze was in 1933 opgericht en eigenlijk was het niet zozeer een school als wel een plek waar men gedachten en ideeën uitwisselde. Jan Bons ontmoette hier latere collega's als Otto Treumann en Benno Premsela.

Weerbare democratie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vervalste hij persoonsbewijzen en illustreerde en drukte Jan Bons clandestiene uitgaven met verhalen van Franz Kafka. Na de oorlog werd hij door Willem Sandberg van het Stedelijk Museum in Amsterdam uitgenodigd deel te nemen aan de tentoonstelling 'Weerbare democratie'. Hierdoor kwam hij in contact met architect Gerrit Rietveld, wat resulteerde in een samenwerking tot aan de dood van Rietveld in 1964.

Veelzijdig kunstenaar

Jan Bons was een zeer veelzijdig kunstenaar. Hij beoefende vele disciplines: hij schilderde, tekende, ontwierp exposities, maakte beelden en grafische ontwerpen. De affiches van Jan Bons werden een begrip. De boodschap werd met eenvoudige middelen indringend gebracht. Bons maakte onder meer affiches voor het International Documentary Festival (IDFA) en toneelgroep De Appel. Daarnaast ontwierp hij talrijke boekomslagen.

Helderheid

Helderheid is een van de belangrijkste factoren bij zijn ontwerpen. De boodschap wordt met eenvoudige middelen indringend gebracht. Ornamenten zijn uit den boze, de soberheid is in de loop der jaren alleen maar groter geworden. Respect voor het grafisch ontwerpen als vak gecombineerd met een groot gevoel voor kleur en nuance en een van nature aanwezige grote fijnzinnigheid maken dat hij een heel bijzondere plaats inneemt in de wereld van het Nederlandse grafisch ontwerpen. Het Stedelijk heeft veel werk van Bons in de collectie en laat daar nu, naar aanleiding van zijn ontwerp van de jubileumkinderpostzegel, een deel van zien.

Fijnzinnigheid

Onder de naam De Affiche Galerij werkte Jan Bons later met zijn zoon Jeroen. Bons ontwierp ook een aantal jaren de relatiekalender van Van Ommeren Tankvaart, die verschillende malen de eerste prijs behaalde in de Graficus Kalenderwedstrijd. Respect voor het grafisch ontwerpen als vak gecombineerd met een groot gevoel voor kleur en nuance en een van nature aanwezige grote fijnzinnigheid maakten dat Jan Bons een heel bijzondere plaats innam in de wereld van het Nederlandse grafisch ontwerpen.

Postzegels

Bons ontwierp ook postzegels. Voorbeelden hiervan zijn de serie 'Moderne Kunst' (1988), 'H.N. Werkman' (1995) en de 'Gecombineerde uitgifte' uit 1995 over de Tweede Wereldoorlog, de Bevrijding en de Verenigde Naties. Bons ontwierp ook de kinderzegels in 2002. Ter gelegenheid hiervan stelde het Stedelijk Museum in Amsterdam een kleine tentoonstelling over het werk van Jan Bons samen.

Piet Zwart-prijs

Jan Bons werd in 2003 onderscheiden met de Piet Zwart-prijs. In het juryrapport schreef de commissie, dat Jan Bons van onschatbare waarde is geweest voor het Nederlandse grafische ontwerp: "De ontwerpen kenmerken zich door een opvallend hoge beeldende kwaliteit. Zijn affiches zijn elke keer weer een verrijking van het straatbeeld."

Overlijden

Jan Bons overleed op 22 november 2012 op 94-jarige leeftijd in Amsterdam. Zijn nalatenschap wordt beheerd door Stichting Jan Bons Erfgoed, die soms tentoonstellingen en herdenkingen organiseert.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Kunstbegrip en Kijken naar Kunst als u meer wilt weten over kunstenaars en kunststromingen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer over kunst en kunstenaars

Kunst

Met 'Uit de kunst' van Ruud van Capelleveen komt u veel te weten over belangrijke kunststromingen en kunstenaars. De auteur koos interessante voorbeelden. De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake. 'Uit de kunst' is een gevarieerde bundel over kunst en kunstenaars.
Uit de kunst

In 'Kijken naar kunst' staan honderdvijftig interessante en fraai geïllustreerde verhalen van Ruud van Capelleveen over opmerkelijke kunstenaars. Hij koos interessante voorbeelden.
De belangrijkste kunststromingen tussen de renaissance en de twintigste eeuw komen in deze uitgave ter sprake.
Kijken naar Kunst

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.