Kasteel Ter Borch in Eelde

Havezate Cantersborch

In het zuiden van Eelde in Drenthe stond tot de afbraak in 1799 de havezate Cantersborch. Het huis was gebouwd op het terrein waar in de middeleeuwen de waterburcht van Eelde heeft gestaan. Sporen daarvan zijn op een luchtfoto heel duidelijk te zien. De waterburcht wordt voor het eerst genoemd in de dertiende eeuw, maar er is heel weinig over bekend.

Oude waterburcht

In de achttiende eeuw was het terrein van de oude waterburcht in het bezit van de heer Canter. Er stond toen een 'deftige vierkante behuizinge', die een van de havezaten van Drenthe is geweest. Naar de familie die het huis bewoonde werd het huis de Cantersborch genoemd. Voor die tijd was het huis bekend als Ter Borch, wellicht omdat het gebouwd was op het terrein van de oude waterburcht. Op de burcht woonde destijds een familie Ter Borch, maar of de naam van de burcht van de familienaam werd afgeleid of omgekeerd, zal altijd wel een raadsel blijven.

Havezate

In het begin van de zestiende eeuw lijkt het burchtterrein met de havezate Ter Borch in handen van de familie Sighers ter Borch te zijn gekomen. In 1646 wordt Johan Sigers ter Borch toegelaten tot de Drentse ridderschap, waarmee het huis als havezate werd erkend. Bij zijn overlijden komt de havezate in handen van Reint Gijsbert. Zijn twee zusters kochten het huis uit de nalatenschap. De jongste trouwde met de commandeur van Delfzeil. De oudste trouwde met Bartholt Canter, waardoor in deze tijd de naam van de havezate Cantersborch ontstond.

Sloop

In de tweede helft van de achttiende eeuw werd de Cantersborch ter veiling aangeboden. De koper van Dörnburg Heiden liet het recht van havezate van Ter Borch/de Cantersborch verleggen naar Lemferdinge in Paterswolde. Ten slotte werd de Cantersborch definitief afgebroken in de jaren 1798 en 1799.

Opgravingen

In 1987 en 1988 zijn er verschillende opgravingen geweest op het terrein van de oude waterburcht, omdat men het terrein op een verantwoorde wijze wilde herinrichten. Het bleek dat de oude burchtplaats omgeven is geweest door verscheidene grachten en wallen. Het centrum van het terrein werd gevormd door een motte binnen een tien meter brede gracht. Oorspronkelijk zal het motteterrein wel cirkelvormig geweest zijn, maar bij de opgravingen bleek het om een niervormige structuur te gaan. De burchtheuvel bleek grotendeels geëgaliseerd te zijn. Vermoedelijk zijn deze omstandigheden veroorzaakt bij de bouw van de latere havezate.

Wapen

De gemeente Eelde kreeg in 1932 het recht om het wapen te voeren, dat hier voor is afgebeeld. Het is hetzelfde wapen dat de familie Sighers ter Borch heeft gevoerd. Dit was de familie, die de havezate Ter Borch - later de Cantersborch - het langst heeft bewoond. Intussen is de gemeente Eelde in 1998 opgegaan in de nieuwe gemeente Tynaarlo; het wapen van de oude gemeente Eelde wordt nu dus niet meer gevoerd. Wel werd in het gemeentewapen van Tynaarlo het element van de raaf, het hoofdelement uit het wapen van de familie Sighers ter Borch opgenomen, zodat er toch een herinnering aan deze familie, die het huis lange tijd heeft bewoond, bewaard is gebleven.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we veel aandacht aan kastelen. Lees Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Kastelen Nederland

Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Kastelen: Van motte tot buitenplaats


Met 'Kastelen in Nederland' laten wij u genieten van de rijkdom van onze vaderlandse geschiedenis en in het bijzonder van de prachtigste en interessantste kastelen en huizen in Nederland.
Dankzij de vele illustraties is de uitgave 'Kastelen in Nederland' ook een kijkspel. Hierdoor krijgt u niet alleen een goede indruk hoe het kasteel in het Nederlandse landschap staat, maar wordt u ook geattendeerd op de uiterlijke bouwkundige bijzonderheden.
Kastelen in Nederland

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.