Zeeslag aan de Rio de la Plata op 13 december 1939

Graf Spee aan de Rio de la Plata

Op 13 december 1939 troffen het Duitse slagschip Graf Spee en de Britse kruisers Exeter, Achilles en Ajax elkaar voor de monding van de Rio de la Plata bij Uruguay en Argentinië. Er werd een heftig duel uitgevochten dat er toe leidde dat uiteindelijk de bemanning van de Graf Spee het oorlogsschip voor de kust van Uruguay heeft opgeblazen.

Duitse voorbereiding

Nog voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zorgde de Duitse marine er voor dat een aantal schepen al op hun oorlogspositie gestationeerd waren. Naast onderzeeboten en bevoorradingsschepen waren dat ook twee zogenaamde vestzakslagschepen of wel pantserkruisers zijnde de Deutschland en de Graf Spee. Deze laatste verbleef sinds 1 september 1939 samen met de tanker Altmark op een afgelegen plek in de zuidelijke Atlantische oceaan. Enkele dagen voor de Tweede Wereldoorlog op 3 september 1939 uitbrak. Medio september gaf de marineleiding in Duitsland commandant Hanz Langsdorff toestemming vijandelijke schepen aan te vallen om ze te vernietigen of als prooi naar Duitsland te sturen.

Acties Graf Spee

In drie maanden wist de Graf Spee negen schepen van in totaal ruim vijftigduizend ton te vernietigen en wilde, alvorens in de lente naar Duitsland terug te varen, nog naar prooien gaan zoeken op de druk bevaren scheepsroutes naar Argentinië. Daar arriveerde het vestzakslagschip van ruim twaalfduizend ton op 13 december voor het estuarium van de Rio de la Plata.

Britse tegenacties

De geallieerden hadden ondertussen niet stilgezeten en verschillende strijdgroepen gevormd waarvan Force G onder commando van de Henry Harwood vanuit de Falkland eilanden opereerde. Harwood had berekend dat de Graf Spee medio december voor de Argentijnse kust zou kunnen verschijnen en bracht zijn drie kruisers tezamen. Dat waren de zware kruiser Exeter en de lichte kruisers Achilles en zijn vlaggenschip de Ajax.

De zeeslag

Om 06.14 uur op 13 december 1939 ontdekte de Ajax haar Duitse tegenstander waarop Henry Harwood zijn strijdmacht in twee groepen splitste. De Exeter met zwaardere bewapening viel vanuit het zuiden aan terwijl de lichte kruisers de Graf Spee vanuit het noorden beschoten. Daardoor moest de Duitse commandant zijn zware bewapening splitsen. Hoewel aan Britse zijde veel schade werd geleden, wist Henry Harwood te bereiken dat de Graf Spee een groot aantal treffers te verduren kreeg en Hanz Langsdorff dwong om uit te wijken naar Montevideo in Uruguay, waar hij de schade hoopte te herstellen. Daar moest worden vastgesteld dat het schip, hoewel nog steeds gevechtswaardig, toch zodanige en niet herstelbare schade had opgelopen dat van een terugkeer naar Duitsland geen sprake kon zijn. Zijn superieuren in Wilhelmshaven en Berlijn verkozen een zelfmoordactie om terug te keren boven een zelf uitgevoerde vernietiging hetgeen Hanz Langsdorff in een moeilijke positie bracht.

Laatste dagen

Vanwege de toestroom van andere Britse en Franse oorlogsbodems besloot Hanz Langsdorff uiteindelijk de marineleiding te negeren door zijn schip buiten de territoriale wateren van Uruguay tot zinken te brengen op 17 december 1939. De Duitse bemanning werd naar Argentinië geëvacueerd alwaar haar commandant op 20 december 1939 zelfmoord pleegde. De bemanning van de Graf Spee werd in Argentinië geïnterneerd en pas begin 1946 per schip naar Duitsland overgebracht, ironisch genoeg geëscorteerd door de kruiser Ajax.

Slachtoffers

Aan Britse zijde werden 72 bemanningsleden gedood en 28 gewond. Met name op de Exeter vielen de meeste slachtoffers. Op de Graf Spee vonden 36 bemanningsleden de dood en werden er 60 gewond. Deze overwinning was voor de Britten een opsteker omdat de fluister oorlog of 'phoney war' hen tot nu toe weinig had opgeleverd.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we regelmatig aandacht aan de beslissende momenten en belangrijkste personen in de Tweede Wereldoorlog. Lees Tweede Wereldoorlog: de Hoofdrolspelers als u meer wilt weten over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer Tweede Wereldoorlog

Tweede Wereldoorlog
Gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog

'Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers' is de 'wie is wie' van deze oorlog. In deze publicatie nam Ruud van Capelleveen de belangrijkste personen op die een rol van betekenis speelden in dit wereldomvattende conflict. U kunt in deze biografiën snel de belangrijkste feiten opzoeken.
In 'Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers' van Ruud van Capelleveen treft u de biografieën aan van 165 mannen en vrouwen die in deze oorlog een beslissende rol speelden.
Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers


In 'Door de Nederlandse geschiedenis' vertelt Ruud van Capelleveen veel over de Nederlandse geschiedenis: over de moordenaar van Willem van Oranje, Balthasar Gerards, over raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt, die met prins Maurits in conflict raakte, over de invloed van koning Lodewijk Napoleon, die door zijn broer Napoleon Bonaparte aangewezen werd om de Franse belangen te dienen als koning over Nederland, over de Slavenhandel van de WIC en andere belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.
'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.