Kasteel Den Ham te Vleuten

Hamtoren van ver te zien

Als je per trein van Utrecht naar het westen reist, dan kan het haast niet missen of je ziet de Hamtoren staan, juist ten noorden van de spoorbaan. De Hamtoren staat ten westen van het plaatsje Vleuten dicht bij de spoorlijn.

Middeleeuwse burcht

De Hamtoren is het restant, maar wel een imponerend restant, van een oude middeleeuwse burcht, zoals er zo veel waren in het Utrechtse landschap. Het staat niet geheel vast, maar het is wel waarschijnlijk dat het kasteel Den Ham voor het jaar 1300 gebouwd is, want in die tijd is er sprake van een "steenhuis". In ieder geval stonden de eerste delen van kasteel Den Ham er in het begin van de veertiende eeuw. Dit kasteel begon als een woontoren, waartegen in de volgende eeuwen vleugels werden gebouwd, totdat er een kasteel stond met een oppervlakte, die ongeveer zes keer groter was de huidige Hamtoren.

Slanke toren

De Hamtoren is een slanke toren, die een fraaie lantaarn draagt. De totale hoogte is ongeveer 34 meter. Het grondoppervlak van de toren van Den Ham heeft een oppervlakte van circa 9 x 10 m. Op het terrein staat een moderne woning. De toegang tot het kasteelterrein heeft een aardige poort. Het wapen van het kasteel Den Ham is boven de poortdoorgang aangebracht. In de poort zijn ook twee stenen ingemetseld met de inschriften "Anno" en "1642".

Restauratie

De huidige Hamtoren dateert uit de vijftiende eeuw. Tussen deze toren en de oorspronkelijke woontoren werd later nog een entreegedeelte gebouwd, zodat er in het geheel een compact blok ontstond, dat we kennen uit tekeningen van Roelant Roghman en Jan de Beijer.
In de loop van de negentiende eeuw werd het kasteel Den Ham bouwvallig. In de jaren 1870 en 1871 kon het kasteel nog tot in detail worden opgemeten, maar kort daarna moest Den Ham, behalve de nu nog staande toren, wegens bouwvalligheid worden gesloopt. Wel is, als vermeld, nog de fraaie poort over, waarin het wapen van de ridderhofstad is aangebracht.
In 1943 werd een voorlopige restauratie gestart. In 1963 werd een hernieuwde restauratie tot een goed einde gebracht.

Bewoners

Een van de eerste familienamen, die in de geschiedenis met betrekking tot Den Ham is beeld komt is een lid van een familie Den Ham, ridder Bernard van Ham. Na hem schijnt het kasteel in handen te zijn gekomen van de Utenhams, die heren van Woerden waren. In 1325 droeg ridder Frederik Utenham, zijn huis op aan de graaf van Holland. Dat betekende dat de Graaf van Holland altijd toegang had tot het huis, maar daartegenover de plicht had zijn onderdaan Frederik in moeilijke tijden te beschermen. Deze Frederik had met de bisschop van Utrecht een soort niet-aanvalsverdrag gesloten. Hij en zijn zoon hielden zich echter niet aan hetgeen afgesproken was. Zij werden daarom gevangen genomen en voor eeuwig uit de stad Utrecht verbannen.
De zoon van Frederik Sr., ook Frederik geheten, beloofde beterschap en hield zich aanvankelijk aan de oude beloften. Maar de vos verlies misschien wel zijn haren maar niet zijn streken. Hij viel terug in het kwaad en werd ten slotte vanwege zijn gedrag in 1482 in Breukelen onthoofd.

Familie Royaards

Den Ham vererfde via een kleinzoon van de man zonder hoofd aan de familie Van Wanroy, later Utenham van Wanroy geheten. Den Ham gaat dan steeds weer in verschillende handen over tot het kasteel in de negentiende eeuw aan de familie Royaards komt. Het kasteel Den Ham is nog steeds in het bezit van deze familie.

Ligging

Den Ham ligt in een bocht van de Vleutense wetering. Destijds was dit een zijarm van de Rijn. Een gedeelte van de bocht is nu, na een herverkaveling van de terreinen gedempt.
De Hamtoren, het restant van het oude kasteel Den Ham, is nog steeds bewoond. Om die reden is de toren niet te bezichten. Vanaf een zijweg van de weg van Vleuten naar Haarzuilens is de Hamtoren echter goed te zien.

Literatuur

- Ir. J.D.M. Bardet, Kastelenboek provincie Utrecht, Bussum, 1975, 5e druk.
- B. Olde Meierink e.a. (red.), Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht, Utrecht, 1995.
- Eigen documentatie.

Lees verder: meer informatie

Nederlandse Kastelen
Dossier Kastelen
Kasteel De Haar in Haarzuilens
Muiderslot
Kasteel Woerden
Slot Zeist

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?

In Het Engelse koningshuis kende goede tijden en slechte tijden; tijden van voorspoed en perioden van tegenslag.
Het Engelse koningshuis kende goede tijden en slechte tijden; tijden van voorspoed en perioden van tegenslag.
In dit deeltje van "Engelse koningen en koninginnen" worden de vorsten en vorstinnen besproken, die tussen 1066 en 1558 op de Britse troon zaten. Willem de Veroveraar kan als stichter van Engeland beschouwd worden. In korte tijd veroverde hij heel Engeland. In 1066 werd hij in de Westminster Abbey tot koning uitgeroepen.
Engelse koningen en koninginnen

Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Met de cd-roms van CultuurArchief haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom

De belangrijkste Nederlandse schrijvers uit de twintigste eeuw in twee deeltjes. Naast een levensloop van de schrijvers wordt u geïnformeerd over de titels van de belangrijkste uitgaven van elke auteur.
Nederlandse Literatuur

De eerste uitgave van onze serie Beroemde Vrouwen is een populair boekje. Het eerste deeltje bevat de levensverhalen van Carrie Lane Catt, Emmeline Pankhurst, Josephine Baker, Elizabeth Bowes Lyon (Queen Mum) en dertig andere opmerkelijke vrouwen.
Beroemde vrouwen