Kasteel Nederhemert

Kasteel in Gelderland

In het vroege voorjaar van 1945 werd kasteel Nederhemert door de geallieerde troepen, die tot aan de Maas in het Brabantse waren opgerukt, aan flarden geschoten. Een Duitse commandopost, die in het kasteel Nederhemert was gelegerd, moest kostte wat het kostte, daar uit verdreven worden. En dat lukte zo goed, dat er van het kasteel niets meer overbleef dan het opgaande muurwerk. Het kasteel vloog na de beschieting in brand, waarbij de volledige inventaris, met alle meubilair en kunstvoorwerpen, die in het kasteel redelijk veilig werden geacht, een prooi der vlammen werd. Zelfs de vloeren waren verdwenen.

Nederlandse Staat

Twintig jaar lang heeft kasteel Nederhemert verder geleden onder weer en wind. Inmiddels was het kasteel door de laatste eigenaar, de familie Van Wassenaar, aan de Nederlandse Staat verkocht. In 1962 kreeg de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen het kasteel van Staatsbosbeheer in langdurige erfpacht. In 1966 stortte de traptoren van het kasteel in, waarop de Stichting maatregelen nam om verder verval van kasteel Nederhemert te voorkomen. Het hoofdgebouw werd voorzien van een nooddak en muurverankeringen, om verdere instortingen te voorkomen en men ging plannen maken voor de toekomst.

Kasteelruïne Nederhemert

Restauratie

Die toekomst zag er niet rooskleurig uit, want een restauratie zou een enorm bedrag gaan kosten. Niettemin bleef de Stichting optimistisch en zij ging lobbyen om te trachten restauratiesubsidies te verkrijgen. Dat lukte in al die jaren maar niet, totdat in 2001 het bericht kwam, dat voor de restauratie van kasteel Nederhemert een kanjersubsidie zou worden verstrekt. Een plan van de architect W. Kramer lag al klaar en in ongekend korte tijd kon de restauratie na al die jaren ten slotte toch nog beginnen. En zo werd medio 2002 het hoogste punt bereikt van de restauratie, want als eerste werd er op het oude gedeelte van het kasteel een nieuw dak aangebracht en nu troont er weer een parmantig torentje op het hoge dak van kasteel Nederhemert.

Stichting Vrienden van de Geldersche Kasteelen

Inmiddels was de Stichting al druk bezig om gelden te verzamelen om ook het binnenwerk te restaureren, want er moesten overal nieuwe vloeren worden aangebracht en de binnenmuren moesten alle worden hersteld, om nog maar niet te spreken van de inrichting van het kasteel. Dankzij gulle gevers konden de plannen binnen enkele jaren uitgevoerd worden. Het zuidelijke deel van het kasteel, waaronder de oorspronkelijke vierkante toren, het begin van het kasteel, zou een publieksfunctie krijgen: de ligging van het kasteel verhinderde een dagelijkse openstelling, meende de stichting. Het gebied zou een overweldigende, belangstellende publieksstroom niet aankunnen. Het noordelijke kasteelgedeelte zou een lichte commerciële functie krijgen, omdat het kasteel ten slotte toch geëxploiteerd zou moeten gaan worden om het onderhoud voor de toekomst te kunnen garanderen.

Bouw kasteel Nederhemert

Hoe ziet kasteel Nederhemert er dan na het gereedkomen van de restauratie uit? Het kasteel is gegroeid na de bouw omstreeks het jaar 1300 van een grote vierkante toren, die in het complex het meest zuidelijke deel uitmaakt. Ten noorden daarvan werd later de ridderzaal gebouwd en aangrenzend daaraan werd een vleugel gebouwd, die bestaat uit de zogenaamde keukentoren met op de noordwesthoek een ronde toren; daartussen bevindt zich dan een gedeelte, waarin zich onder meer de eetzaal bevond. De ingang van het kasteel bevond zich toen aan de oostzijde van het kasteel. Enkele eeuwen later werd tegen de westgevel van het toen bestaande complex een voorplein gebouwd, afgesloten door een schildmuur met een poort.

Binnenplaats

Op de zuidwestelijke hoek werd een zeskantige toren gebouwd. De toegang tot het kasteel was daarmee dus van de oostelijke zijde naar de westelijke zijde verplaatst. Nog weer later werd op deze binnenplaats een dak aangebracht. In de negentiende eeuw ten slotte werd de gehele westzijde tussen de torens vernieuwd, waardoor deze zijde van kasteel Nederhemert een paleisachtig uiterlijk kreeg. Het is momenteel niet de bedoeling dat dit westelijke deel van het kasteel herbouwd zal worden. De financiering daarvan zal wel nimmer rond gekregen kunnen worden.

Bewoners

Het kasteel werd voor het eerst vermeld in 1310 toen Jan van Hemert de burcht Nederhemert opdroeg aan de hertog van Gelre. Latere eigenaren zijn dan de families Torck, Quadt van Wickraed en Vittinghof. Kasteel Nederhemert vererft dan achtereenvolgens op de families Van Lynden, Bentinck, Van Nagell, van Kretschmar en Van Wassenaar. Daarna kwam, zoals vermeld, het kasteel Nederhemert aan de Staat der Nederlanden, die het kasteel in langdurige erfpacht afstond aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen.

Bezoek

Het kasteel wordt nu als kantoor verhuurd, maar van tijd tot tijd is het mogelijk om met een gezelschap een rondleiding in het kasteel mee te maken. Hiervoor kan contact worden opgenomen met de Stichting Geldersch Landschap & Kasteelen te Arnhem.

Ligging

Kasteel Nederhemert ligt in Nederhemert-Zuid, op het zogenaamde Eiland van Nederhemert en is nu daarom alleen van de weg af te zien. Nederhemert-Zuid ligt aan de noordzijde van de Bergsche Maas, tegenover het stadje Heusden, ongeveer vier kilometer ten westen van Ammerzoden.

Craandijk bezoekt kasteel Nederhemert

In 1884 verscheen het zevende deel van 'Wandelingen door Nederland met pen en potlood' van Jacobus Craandijk met een verslag van zijn bezoek aan Nederhemert, het Gelderse kasteel dat aan het begin van de veertiende eeuw in de omgeving van Zaltbommel werd gebouwd.
Craandijk bezoekt kasteel Nederhemert

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we veel aandacht aan kastelen. Lees Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen. Kasteel Nederhemert is opgenomen in Kastelen in Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Literatuur

Dorian Kransberg en Hans Mils, Kastelengids van Nederland, Middeleeuwen, Haarlem, 1979.

F.M. Eliëns en J. Harenberg, Middeleeuwse kastelen van Gelderland, Rijswijk, 1984.

J.C. Bierens de Haan en J.R. Ras, Geldersche Kasteelen, tot defensie en eene plaissante wooninge, Zwolle, 2000.

Eigen documentatie.

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Kastelen Nederland
Kasteel Nederhemert Dossier

In de grootste provincie van Nederland, Gelderland, staat een groot aantal kastelen en adellijke huizen. Deze kastelen zijn nauw verbonden met de Gelderse geschiedenis. Opvallend is ook de grote verscheidenheid. U wordt daar uitvoerig over geïnformeerd in Kastelen in Gelderland. In deze uitgave staan 150 interessante kastelen en landhuizen.
Kastelen in Gelderland


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Kastelen: Van motte tot buitenplaats

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.