Wilfried Martens (1936-2013)

Belgische premier en voorzitter EVP

De Belgische oud-premier en voorzitter van de Europese Volkspartij (EVP) Wilfried Martens legde om gezondheidsredenen in oktober 2013 zijn functie neer. Enkele dagen later overleed de Vlaamse christen-democraat op 77-jarige leeftijd in zijn huis in Lokeren. Martens was vanaf 1979 dertien jaar bijna onafgebroken premier van België. Vanaf de jaren negentig was hij actief in de Europese politiek. Net als de Nederlandse premier Ruud Lubbers kreeg Martens laat erkenning voor de veranderingen die hij in de jaren tachtig tot stand bracht.

Politieke carrière

Wilfried Martens werd in april 1936 geboren in Sleidinge. Tijdens zijn rechtenstudie aan de Katholieke Universiteit Leuven zette hij de eerste stappen in de politiek. Martens zette zich in voor de Vlaamse Beweging en was voorzitter van het Vlaams Jeugdcomité voor de Wereldtentoonstelling in 1958. Van 1960 tot 1964 was hij bestuurslid van de Vlaamse Volksbeweging (VVB). In 1965 trad hij toe tot de Christelijke Volkspartij (CVP). Deze partij heette vanaf 2001 Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V). Samen met Miet Smet (1943) en Jean-Luc Dehaene (1940) ontwikkelde hij progressieve ideeën. Tot 1972 was hij voorzitter van de CVP-Jongeren, hierna was Wilfried Martens voorzitter van de CVP. Met Hugo Schiltz (1927-2006) werkte hij aan het Egmontpact, een overeenkomst om te komen tot een federale staat met een regeling van de verhoudingen tussen de taalgemeenschappen in België.

Premier van België

Martens bepaalde de Belgische politiek in de jaren tachtig. In dertien jaar leidde hij negen kabinetten. Hij maakte belangrijke stappen in de staatshervorming en gebruikte volmachten van het parlement om België met streng economisch beleid te hervormen. "Er restte ons geen andere mogelijkheid dan met enkele getrouwen zelf de herstelpolitiek onder handen te nemen, zonder daarbij nog tijd te verliezen aan allerhande democratische vormelijkheden en procedures," schreef hij later. In februari 1982 devalueerde Martens de Belgische frank met 8,5 procent. Hij begeleidde deze spectaculaire ingreep met een pakket saneringsmaatregelen. Een ander opmerkelijk moment was de maatregel waarmee koning Boudewijn (1930-1993) in 1990 even uit functie werd gesteld. De koning kon wegens gewetensbezwaren de abortuswet niet ondertekenen. Martens bedacht een ontsnappingstruc: koning Boudewijn was tijdelijk in de feitelijke onmogelijkheid om te regeren. Hij onthief hem zesendertig uur uit zijn functie, zodat zijn taak, het ondertekenen van het wetsvoorstel, door de regering waargenomen kon worden.

Europese politiek

Het vertrek van Wilfried Martens uit de Belgische politiek was weinig eervol. Zijn partij leed een zware nederlaag bij de verkiezingen in november 1991, waarbij het Vlaams Blok doorbrak. Martens werd in 1992 opzijgezet en opgevolgd door Jean-Luc Dehaene. Na zijn aftreden werd hij benoemd tot minister van staat. Hij verschoof zijn aandacht naar Europa. Martens was sinds 1990 voorzitter van de EVP, het koepelverband van christen-democratische partijen in het Europese parlement. Hij bleef ook uitzonderlijk lang in deze functie. Martens wilde aanblijven tot na de Europese verkiezingen in 2014. Hierna zou hij gaan lezen en schrijven. In 2006 publiceerde Wilfried Martens als voorproefje zijn memoires. De titel van deze uitgave was veelzeggend: 'Luctor et emergo' (Ik worstel en kom boven).

Verlies

België verliest een van zijn meest vooraanstaande politici en een groot staatsman, zei premier Elio di Rupo na het overlijden van Martens. Hij kleurde en bepaalde een groot deel van de recente politieke geschiedenis. "Hij zal onder meer herinnerd worden als één van de vaders van het federale België," liet Di Rupo via een persbericht weten. Angela Merkel noemde Wilfried Mertens "een patriottische Belg en een overtuigde Europeaan." De Duitse bondskanselier roemde zijn talenten: "Hij had de bijzondere vaardigheid om tegengestelde belangen te verzoenen, verschillende voorstellen te integreren en tot pragmatische oplossingen te komen." Zijn politieke betrokkenheid bepaalde ook zijn privéleven. Martens trouwde drie keer. Met zijn eerste echtgenote, Lieve Verschroeven, was hij dertig jaar getrouwd en kreeg hij twee kinderen. Uit de relatie met de kabinetsmedewerkster, Ilse Schouteden, kwamen drie kinderen voort. De laatste vijf jaar was Wilfried Martens getrouwd met CD&V-collega en minister van staat Miet Smet.

Leo Tindemans

Leo Tindemans stond aan de basis van de Belgische federatie. Als minister van Communautaire Betrekkingen werkte hij in 1968 aan voorstellen, die onder de regering van Gaston Eyskens in 1971 tot de eerste staatshervorming zou leiden, waarin de deelstaten meer te vertellen kregen.
Leo Tindemans

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer Politiek

Politiek

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.