Keizer-koster Jozef II (1741-1790)

Keizer van het Heilige Roomse Rijk

Jozef II was heerser over het Oostenrijk en de overige Habsburgse gebieden en keizer van het Heilige Roomse Rijk. Tot dit Habsburgse Rijk hoorde de Vrede van Utrecht in 1713 ook de Zuidelijke Nederlanden. De feitelijke overdracht vond in 1716 plaats. Hierdoor heerste Jozef II van 1780 tot 1790 over de Zuidelijke Nederlanden.

Barrièresteden

Keizer Jozef II van het Heilige Roomse Rijk reisde in 1781 met de graaf van Torcy naar de Oostenrijkse Nederlanden. Hij gebruikte tijdens deze buitenlandse reis de naam graaf van Falkenstein. Jozef werd in Den Haag ontvangen door stadhouder Willem V. Jozef bezocht ook Carel George van Wassenaer Obdam op zijn landgoed Zuidwijk om daar te genieten van wat het mooiste uitzicht van Holland werd genoemd. Toch zullen de gesprekken vooral over de Zuidelijke Nederlanden zijn gegaan, waar de Republiek barrièresteden toegewezen kreeg. Van Wassenaer Obdam zou drie jaar als diplomaat in Wenen dienen.

Kerkelijke zaken

De Oostenrijkse vorst stond in de Zuidelijke Nederlanden bekend om zijn verlichte, maar paternalistische hervormingspolitiek. Hij regelde vooral veel kerkelijke zaken en werd daarom ook wel 'keizer-koster' genoemd. Hij bemoeide zich met allerlei details, zoals het ontwerp van het priesterlijke gewaad en het aantal brandende kaarsen op het altaar. Belangrijker waren zijn pogingen om het recht te hervormen. Joseph de Crumpipen (1737-1809) kreeg de opdracht om dit te doen, maar zijn voorstel werd afgewezen. Hierna moest Karl Anton von Martini (1726-1800) het wetboek van Lombardije vertalen en geschikt maken voor de Zuidelijke Nederlanden.

Hervormingen

De voorgangers van Jozef II Karel VI en Maria Theresia hadden hun hervormingen tot stand gebracht en hadden daarom weinig tegenstand ondervonden. Jozef II koos voor een andere aanpak. Hij voerde zijn maatregelen in versneld tempo op. Na 1781 volgde het ene edict op het andere. Hij kondigde ook veranderingen op religieus gebied af. Zo werd in 1781 de onafhankelijkheid van de Zuid-Nederlandse kloosterorden tegenover Rome afgekondigd. Jozef II liet in 1783 meer dan 160 kloosters opheffen. Uiteindelijk zou de hervormingsdrang van Jozef II in 1789 tot de Brabantse Omwenteling leiden.

Brabantse Omwenteling

Tegen het beleid van Jozef II ontstond in juli 1789 een grote opstand uit. Deze opstand werd vooral door conservatieve krachten in de Zuidelijke Nederlanden gesteund, zoals de advocaat Hendrik van der Noot (1731-1827) en de kanunnik Johannes van Eupen (1744-1804). Gewapende opstandelingen behaalden in oktober 1789 een bescheiden overwinning op het Oostenrijkse leger. Jozef II van Oostenrijk overleed in februari 1790. Hij werd opgevolgd door zijn broer Leopold II.

Franse annexatie

Het Oostenrijkse leger heroverde in november 1790 de Oostenrijkse Nederlanden. Een groot aantal opstandelingen vluchtte naar de Noordelijke Nederlanden. In 1794 werden de Oostenrijkse Nederlanden tijdens de Eerste Coalitieoorlog door Frankrijk veroverd. Met de Franse annexatie in 1795 kwam definitief een einde aan de Oostenrijkse Nederlanden. Oostenrijk erkende dit verlies in 1797 met de Vrede van Campo Formio.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we veel aandacht aan royalty en koninklijke huizen. Lees Koninklijke Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van de belangrijkste koninklijke huizen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: Koningshuis Oostenrijk

Koninklijk Huis
Koningshuis Oostenrijk
Koninklijke Geschiedenis

In deze bundel is een eerste selectie opgenomen van de artikelen die Ruud van Capelleveen over het Koninklijk Huis schreef. Voor deze uitgave werden de meeste artikelen herschreven, geactualiseerd en aangevuld. Door deze wijzigingen blijven de artikelen interessant; nu en later.
Koninklijke geschiedenis


In deze publicatie in de serie Kastelen in Nederland van Ben Hendriks staan vooral veel kastelen en paleizen die zijn bewoond of eigendom zijn geweest van de koninklijke familie die zijn bewoond of eigendom zijn geweest van de koninklijke familie, zoals Huis ten Bosch, Soestdijk, Drakensteyn, Noordeinde, Paleis Het Loo, het Oude Loo. Ook deze uitgave van Ben Hendriks staat weer garant voor veel leesplezier.
Kastelen in Nederland


Met deze uitgave over het Britse vorstenhuis komt u veel te weten: niet alleen over het wel en wee van alle Engelse koningen en koninginnen, maar ook over de tijd waarin zij leefden, de machtsstrijd waarin de koningen verwikkeld raakten en de oorlogen die zij voerden. In dit digitale boek staan alle Britse koningen en koninginnen vanaf Willem de Veroveraar.
Engelse koningen en koninginnen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.