Brieven uit en over Amerika

Aletta Jacobs en Carel Victor Gerritsen in Amerika

In 1904 maakten de feministe Aletta Jacobs met haar echtgenoot, Carel Victor Gerritsen, een reis door de Verenigde Staten van Amerika. Gerritsen schreef voor het Algemeen Handelsblad. Hij overleed korte tijd na terugkomst. In 1906 verschenen deze artikelen in een boekje: Brieven uit en over Amerika, dat werd aangevuld met een aantal reisimpressies van Aletta Jacobs die eerder in enkele tijdschriften waren afgedrukt.

Carel en Aletta

Carel Victor Gerritsen (1850-1905) was een wereldverbeteraar. Hij was graanhandelaar en medeoprichter van de Radicale Bond en de Nieuw-Malthusiaansche Bond. Aletta Jacobs (1854-1929) was arts. Dankzij de liberale minister Johan Rudolph Thorbecke werd zij in 1871, als eerste vrouw, toegelaten aan de universiteit van Groningen als studente medicijnen. Aletta Jacobs wordt nu beschouwd als een vertegenwoordigster van de eerste feministische golf.

Radicaal

De Radicale Bond van Gerritsen was een politieke partij die stond voor een vergaande uitbreiding van het kiesrecht en sociale wetgeving. De partij werd geleid door Willem Treub (1858-1931). Gerritsen werd als vertegenwoordiger van deze partij in het district Leeuwarden tot Tweede Kamerlid gekozen. Gerritsen was ook gemeenteraadslid en later drie jaar wethouder in Amsterdam.

Nieuw-Malthusiaanse Bond

De Nieuw-Malthusiaanse Bond (NMB) werd in 1881 door Gerritsen en Jan Rutgers (1850-1924) opgericht. Deze bond streefde ernaar om de negatieve gevolgen ongedaan te maken, die de overbevolking met zich meebracht. De NMB pleitte voor het gebruik van anticonceptiemiddelen. De vereniging was een voorloper van de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH). De NMB pleitte ook voor rasverbetering. Hierover schreef Jan Rutgers in 1905 het boek 'Rasverbetering en bewuste aantalsbeperking' en zei hij dat arme mensen geen kinderen zouden moeten voortbrengen.

Holland Amerika Lijn

Beloofde land

Amerika werd door Aletta Jacobs en Carel Victor Gerritsen gezien als het beloofde land, het land van onbegrensde mogelijkheden. Groot-Brittannië was nog de grootste economische wereldmacht, maar Amerika begon in te lopen. Het zou na de Tweede Wereldoorlog de grootste economie van de wereld gaan vormen. Amerika maakte veel indruk op Gerritsen en Jacobs.
Gerritsen begon zijn verslag met de zeereis: "Aan boord heerste algemeen een aangename opgewekte geest." De bijna tweehonderd passagiers van de eerste klasse bestonden uit Amerikanen en Nederlanders. "Het trof al bijzonder gelukkig dat wij onze voortreffelijke consul-generaal, de heer Planten, die reeds meer dan vijfentwintig jaar op zo uitnemende wijze de belangen onzer Nederlanders te New York voorstaat, tot onze medepassagiers mochten rekenen." Gerritsen en Jacobs reisden met een schip van de Holland Amerika Lijn. De overtocht duurde tien dagen. Gerritsen vertelt dat het Duitse schip 'Kaiser Wilhelm II' de overtocht in vijf dagen maakte: "Indien onze wakkere directie te Rotterdam, op den duur bij de populariteit van de lijn, ook het drukke passagiersverkeer wil behouden, zal zij mijns inziens op middelen bedacht moeten zijn om de 'snelvaarders' in de duur van de vaart zo niet te overtroeven, dan toch minstens nabij te komen."

New York

"Eerlijk gezegd heeft deze wereldstad op mij niet die overweldigende indruk gemaakt als ik er van verwachtte," schreef Gerritsen. "Zeker, New York met zijn drieëneenhalf miljoen inwoners is een ontzaglijk grote stad, waar men zich van boven- en ondergrondse treinen en elektrische trammen heeft te bedienen om zich naar verschillende delen van de stad te begeven, maar dat indrukwekkende verkeer dat men op sommige punten in de City van Londen heeft, ziet men hier niet. [...] Aan de sporadisch opdoemende hoge gebouwen van twintig tot dertig verdiepingen, raakt het oog spoedig gewend." De straten werden slecht onderhouden, schreef hij in het Algemeen Handelsblad. "In enkele voorname straten zelfs vindt men in het asfaltplaveisel kuilen, zoals ik zeker weet, dat er in de Amsterdamse bestrating nergens te vinden zijn. En de keien liggen op sommige pleinen in het midden van de stad minstens even hobbelig als bij ons in de buitenwijken."

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer geschiedenis

Episoden

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.