Geloof in de middeleeuwen

De macht van de kerk

De westerse geschiedenis werd in de twaalfde eeuw bepaald door de wijze waarop het godsdienstige idealisme zich op institutioneel niveau ontwikkelde, meende de historicus Donald Matthew. De macht van de adel was groot, maar ook de zeggenschap van de bisschoppen was niet onaanzienlijk. De vorst benoemde doorgaans de bisschoppen. Dit recht was ontstaan in de tijd van Karel de Grote.

Middeleeuwen

In de twaalfde eeuw kreeg de bisschop in Rome gezag in kerkelijke zaken. De macht van de kerk was nooit groter geweest. Het pausdom streefde naar uniformering van de wetgeving, de doctrine en de geestelijke ontplooiing binnen de kerk. Hij kreeg invloed in alle kloosters en werd beschermheer en stimulator van verschillende nieuwe ordes. De paus riep kerkelijke concilies bijeen, riep op tot bestrijding van ketterij en predikte kruistochten tegen andersdenkenden. Hij wilde aan iedereen de normen van zijn roomse kerk opleggen.

Innocentius

Paus Innocentius III (1160-1216) mengde zich, vooral als de politiek zich bemoeide met de aanstellingen van bisschoppen, in wereldlijke aangelegenheden. Innocentius III bedong bijvoorbeeld het recht om bisschoppen over te plaatsen naar andere bisdommen. Hij versterkte hiermee de pauselijke macht. In 1215 ontbood hij vierhonderd bisschoppen naar Rome voor een concilie. De bijeenkomst stond in het teken van het herstel van normen en waarden. Alle vormen van uitbuiting werden veroordeeld. Er moest een einde komen aan de verkoop van relikwieën, de bisschoppen moesten meer ernst maken met de vervolging van de ketterij. Ook werden tijdens de concilie afspraken gemaakt om het onderwijs van de geestelijken te verbeteren. De geestelijken zouden in het vervolg in de kathedraalscholen onderwijs krijgen van bekwame leraren. Een door de bisschop aangestelde meestertheoloog ging toezicht uitoefenen op de kwaliteit van deze godsdienstlessen.

Geestelijk leven

Bijgeloof en godsdienst beheersten het leven van de middeleeuwer. Mensen die zich van de kerk afkeerden werden wreed vervolgd. De kerk was niet weg te denken uit het maatschappelijke leven. De hulp van geestelijken werd ingeroepen bij belangrijke gebeurtenissen in het leven: geboorte, huwelijk, ziekte en overlijden. De angst voor de dood was sterk verankerd in de mens. De geestelijke moest hem bijstaan bij de reis van het tijdelijke naar het eeuwige leven. Zonden konden met een zogenaamde aflaat worden afgekocht.

Aflaten

Dit systeem van boetedoening ontwikkelde zich vanaf de elfde eeuw razendsnel. Aan vrome werken werd de kwijtschelding van zonden verbonden. Zo kreeg een deelnemer aan een kruistocht een algehele aflaat. Hij was, na zijn overlijden, verzekerd van een plekje in de directe omgeving van God. Later in de middeleeuwen kon iedereen een aflaat kopen. De opbrengsten van deze aflaten werden onder meer gebruikt voor de bouw en de verfraaiing van de kerk of kathedraal.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer informatie over Kerk en Samenleving

Kerk en Samenleving
Katholieke Kerk

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.