Kathedraal in de middeleeuwen

Kathedraal

Een kathedraal of dom is een kerk waar een bisschop zetelt. Een kathedraal is daarom altijd de belangrijkste kerk van een bisdom. Soms heeft een kathedraal ook de status van basiliek, want binnen de katholieke kerk is een basiliek of basilica een eretitel voor een bijzondere kerk. Deze eretitel kan alleen door de paus in Rome worden verstrekt.

Basilieken

Binnen de katholieke kerk onderscheidt men 'basilica maior' en 'basilica minor': ofwel belangrijke en minder belangrijke basilieken. Er bestaan slechts vier kathedralen met de titel 'basilica maior'. Deze bevinden zich alle in Rome. Dus alle basilieken buiten Rome hebben altijd het predikaat 'basilica minor'. Paus Pius X verstrekte de eretitel basilica minor' op 29 januari 1908 aan de kathedraal van Chartres.

Basilica minor

U kunt een basilica minor aan twee voorwerpen naast het hoofdaltaar herkennen. Links staat het conopeum, een draaghemel - een soort parasol - van zijdefluweel, met rode en gele banen, de oude pauselijke kleuren van voor de tijd van Napoleon Bonaparte. Deze kleuren werden later gewijzigd in blauw en geel. Bij processies wordt het conopeum in half geopende stand meegedragen. Rechts van het altaar in een basilica minor staat het tintinnabulum, een standaard met een zilveren klokje op een draagstok.

Grootste gebouwen

Vanaf de vroege middeleeuwen tot ver in de negentiende eeuw, waren kerken de hoogste en grootste gebouwen in steden en dorpen. "Het plein waaraan zij nog weleens lagen," schreef C.W. Mönnich, "bood ruimte voor markt en kermis en al van ver buiten de stadswal waren hun daken en torens hoog boven de huizen te zien." De bouw van een kerk kostte handenvol geld en kon zelden in één generatie bijeen gebracht worden. Het is dan ook geen uitzondering dat de bouwgeschiedenis van een kerk anderhalve eeuw of meer beslaat.

Middeleeuwen

In de Bijbel vinden we een citaat waaruit zou blijken dat God geen behoefte heeft aan een groot aan hem gewijd huis, merkte Mönnich op: "De God die de wereld heeft gemaakt en alles wat er leeft, hij die over hemel en aarde heerst, woont niet in door mensenhanden gemaakte tempels. Hij laat zich ook niet bedienen door mensenhanden alsof er nog iets is dat hij nodig heeft, hij die zelf aan iedereen leven en adem en al het andere schenkt." We kunnen deze mededeling nalezen in Handelingen 17, 24 en volgende.

Tempels om God te vereren

Toch bouwden christenen grote tempels om God te vereren. Als we nuchter kijken naar het doel en het bouwplan van een kerk, dan realiseren we ons al snel dat de meeste kerken niet erg functioneel zijn. Kerken zijn hoog en groot en hebben meestal een slechte akoestiek; de menselijke stem reikt niet ver. Bovendien zijn kerken meestal koud, want deze grote stenen kolossen kunnen nauwelijks verwarmd worden.

Gotiek

Een verklaring voor het bouwen van grote kathedralen kunnen we alleen vinden als we ons verdiepen in de maatschappelijke omstandigheden in de middeleeuwen. De kerken vormden een reflectie van de normen en waarden van die maatschappij. "In de vier eeuwen na 1100 werden vijfhonderd kathedralen en ontelbare kerken en (nonnen)kloosters gebouwd," schreef Michael Collins. "De gotische kathedralen vertegenwoordigen hun tijdperk en geloof magistraal." De bloei van de gotiek en de bouw van kathedralen vielen samen met de groeiende welvaart.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer informatie over Kerk en Samenleving

Kerk en Samenleving
Kerkgeschiedenis

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.