Kasteel De Hellenburg

Middeleeuws kasteel

Van het middeleeuwse kasteel de Hellenburg zijn nu nog alleen maar de fundamenten over van de hoofdburcht. Maar die zijn dan ook fraai geconsolideerd, zodat de bezoeker van de plaats waar het kasteel vroeger stond, een goede indruk kan krijgen hoe het kasteel de Hellenburg er vroeger moet hebben uitgezien. Natuurlijk is hierbij een goede inleving onontbeerlijk, maar het op het terrein aanwezige informatiebord geeft de bezoeker een goede steun om zijn fantasie aan het werk te stellen. Men veronderstelt dat de naam van het kasteel wellicht is afgeleid van een waternaam.

Kasteelresten gevonden in 1957

De resten van de hoofdburcht van het kasteel werden omstreeks 1960 geconserveerd. Tijdens grondwerkzaamheden op de plaats van het kasteel ontdekte men in 1957 de fundamenten min of meer bij toeval. Onder leiding van kastelenspecialist Dr. Renaud werd door de Rijksdienst voor oudheidkundig bodemonderzoek een uitgebreid onderzoek ingesteld. De fundamenten van de hoofdburcht bleken verrassend gaaf bewaard te zijn, maar van de voorburcht was niet zo veel overgebleven. Deze voorburcht lag aan de noordzijde van het kasteel. Het is merkwaardig dat de hoofdburcht niet via een brug toegankelijk is geweest, maar via een dam.

Voorburcht en hoofdburcht

De verbinding tussen de voorburcht en de hoofdburcht bestond wel uit een brug, want het onregelmatig gevormde vierkante kasteel was geheel omgeven door grachten. Het kasteel had vele torens. Op de hoeken van de westzijde stonden twee vierkante torens en de oostgevel kende drie ronde torens. Aan de noordzijde bevond zich de poorttoren en in de muur aan de zuidzijde was de donjon opgenomen. De hoofdburcht was ongeveer 30 bij 40 meter groot.

Goed toegankelijk

De resten van het kasteel staan nu op de monumentenlijst en zijn goed toegankelijk gemaakt voor het publiek.

Ontstaan Hellenburg

Waarschijnlijk is het kasteel Hellenburg ontstaan rond het jaar 1300. Het is mogelijk dat er kort voor 1300 al een woontoren stond, maar zeker is dat tijdstip niet. Wel is zeker dat er eerst een woontoren heeft gestaan en dat daarna het vierkante kasteel in de loop van de veertiende en wellicht de vijftiende eeuw werd gebouwd. Een lang leven heeft het kasteel echter niet gekend. Waarschijnlijk is kasteel de Hellenburg al voor 1550 te gronde gegaan. Het is niet onmogelijk dat de ondergang van het kasteel werd veroorzaakt door de stormvloeden uit het begin van de zestiende eeuw. Mogelijk is zelfs de watersnood van 1477 oorzaak geweest voor de spoedige ondergang van de Hellenburg.

Het geslacht van Renesse

Het kasteel is in de veertiende eeuw in het bezit geweest van het geslacht van Renesse. Het was Aleyd van Lichtenberg, die getrouwd was met Jan van Renesse, die omstreeks 1350 onder meer wordt aangeduid als Vrouwe van de Hellenburg. Omstreeks 1450 werd het kasteel bewoond door Frederik van Renesse, die gehuwd was met Elisabeth van Kruiningen. Van andere bewoners van het kasteel is eigenlijk niets bekend.

Ligging

Het kasteel de Hellenburg ligt aan de westzijde van het dorpje Baarland. Aan de oostzijde van de N.H. Kerk van Baarland liggen restanten van het kasteel van Baarland, dat ook wel de Hof van Baarland werd genoemd. Ook dit kasteel is in handen geweest van de familie van Renesse. Wellicht is de woonfunctie van de Hellenburg, na de verwoesting omstreeks 1500 overgegaan op de Hof van Baarland.
De fundamenten van kasteel de Hellenburg zijn gemakkelijk te vinden. Het kasteelterrein ligt enige honderden meters ten westen van het fraaie dorpje Baarland aan de weg naar Oudelande. Het dorp Baarland ligt op Zuid-Beveland, circa tien kilometer oostelijk van de plaats Borsele. De ingang is aangegeven met een bordje; daarachter bevindt zich een kleine parkeerplaats. Vanaf de parkeerplaats brengt een korte wandeling de bezoeker naar de kasteelresten, die goed worden gedocumenteerd door een informatietableau.

Enige documentatie

- Drs. R.H.J. Klok, Archeologisch reisboek voor Nederland, 1977
- L.J. Abelmann, Hellenburg, 1977 (deel XXXII uit de serie 'Nederlandse Kastelen', uitgegeven door de Nederlandse Kastelenstichting en de ANWB)
- J.P. van den Broecke, Middeleeuwse kastelen van Zeeland, Delft, 1978
- Eigen documentatie

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Nederlandse Kastelen
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats
Nederlandse Kastelen bekijken
Dossier Kastelen
Baarland

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?