's-Hertogenbosch of Den Bosch

Hoofdstad van Noord-Brabant

's-Hertogenbosch kreeg in het jaar 1184 stadsrechten van graaf Godfried III van Leuven. De stad ontstond aan de samenloop van de rivieren de Aa en de Dommel. 's-Hertogenbosch of Den Bosch, zoals de stad ook wordt genoemd, is één van de oudste steden van Nederland. De stad werd in 1196 voor het eerst in een document vermeld. De naam is afgeleid van 'des Hertogen bosch': het bos van de hertog. Hier hadden de graven van Leuven en later de hertogen van Brabant hun jachtterrein.

Vesting

De handelsplaats 's-Hertogenbosch kreeg al snel het karakter van een vestingstad en mogelijk was dit de belangrijkste reden voor hertog Godfried III van Leuven om de plaats stadsrechten te verlenen. 's-Hertogenbosch vormde een militair steunpunt aan de noordgrens van zijn rijk en moest weerstand bieden aan de aanvallen uit Gelre en Holland. De stad kreeg een stadsmuur die hier en daar nog zichtbaar is. De waterpoort waar het riviertje de Dieze de stad binnenkwam is het grootste restant van deze eerste stadsmuur, maar ook van de Leuvense Poort bestaan nog restanten. In veertiende eeuw werd een nieuwe stadsmuur gebouwd om de vestingstad met honderd hectaren te vergroten. Later werden nog twee gebieden aan de stad toegevoegd: Vughterdijk en het Hinthamereinde.

Brabantse gotiek

's-Hertogenbosch werd na Leuven, Brussel en Antwerpen de vierde stad van het hertogdom Brabant en na Utrecht de grootste stad in het huidige Nederland. De stad vormde eeuwenlang een belangrijk steunpunt voor de hertogen van Brabant. 's-Hertogenbosch had een bloeiende economie en werd ook op cultureel gebied belangrijk. Dat was de tijd van kunstenaar Jheronimus Bosch en de toneelschrijver Macropedius. De rijkdom van de stad is ook zien aan de Sint-Janskathedraal. Deze kerk werd omstreeks 1530 voltooid en wordt nu beschouwd als het hoogtepunt van de Brabantse gotiek.

Tachtigjarige Oorlog

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd verschillende keren fel gevochten om de stad. Op 1 juli 1579 ontstond een hevig gevecht op de Markt van 's-Hertogenbosch. Deze strijd tussen katholieken en calvinisten ging de boeken in als het Schermersoproer. Tussen 1585 en 1622 werd 's-Hertogenbosch door de Republiek zes keer aangevallen. Pas in 1629 werd de stad na het Beleg van 's-Hertogenbosch door Frederik Hendrik definitief veroverd op de Spanjaarden.

Franse Tijd

Napoleon Bonaparte voegde in 1810 alle gebeden ten zuiden van de Waal bij het Franse Keizerrijk toe als begin van de totale annexatie van het Koninkrijk Holland. 's-Hertogenbosch werd de hoofdstad van het departement Bouches-du-Rhin (Monden van de Rijn). Deze toestand bleef slechts drie jaar bestaan. In 1813 werden de Fransen door de Pruisen verjaagd en ontstond het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. 's-Hertogenbosch werd nu de hoofdstad van de provincie Noord-Brabant.

Behouden stad

's-Hertogenbosch bleef tot 1877 garnizoensstad. Hierdoor kon de stad niet uitbreiden. Toen de vestingwerken afgebroken konden worden, aarzelde het stadsbestuur. De binnenstad raakte daardoor overbevolkt. De stad verpauperde. 's-Hertogenbosch kampte aan het begin van de twintigste eeuw met de hoogste kindersterfte van Nederland. De behoudende opstelling van het bestuur liet zich ook economisch gelden. Ondernemingen als Philips kozen voor een andere vestigingsplaats en de eerste katholieke universiteit van Nederland ging naar Nijmegen. Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam er besef voor ontwikkeling, maar men bleef behoudend: mede daarom bezit 's-Hertogenbosch nog altijd een fraaie historische binnenstad.

Station 's-Hertogenbosch

Het eerste station van 's-Hertogenbosch stond aan het Koningin Emmaplein. Dit houten stationsgebouwtje uit 1868 stond buiten de vesting en mocht omdat de stad nog een vestingstad was niet van steen zijn.
Station 's-Hertogenbosch

Sint-Janskathedraal

De imposante Sint-Janskathedraal werd gebouwd op de plek in 's-Hertogenbosch waar een Romaanse kerk stond. Delen van deze kerk zijn nog te vinden in de gotische Sint-Jans, want de kathedraal werd als het ware over haar voorganger heen gebouwd. Het koor werd omstreeks 1415 voltooid.
Sint-Janskathedraal van 's-Hertogenbosch

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over geschiedenis en cultuur waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis en Leven in de delta als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: geschiedenis Noord-Brabant

Noord-Brabant

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de geschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Nederlandse kastelen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.