Huis Aerdt

Het gerestaureerde Huis Aerdt in Herwen

Het prachtig gerestaureerde Huis Aerdt in Herwen is een van de huizen, die het eigendom zijn van de Stichting Vrienden van de Geldersche Kasteelen. Het huis werd enige jaren geleden in gebruik genomen door het Bezoekerscentrum De Gelderse Poort, die hier onder meer een museumwinkeltje heeft.

Gemeente Rijnwaarden

Huis Aerdt ressorteerde vroeger onder de gemeente Herwen en Aerdt. Deze gemeente werd in 1985 opgenomen in de gemeente Rijnwaarden, waar ook de plaatsen Lobit, Tolkamer en Pannerden deel van uitmaken. De gemeente omvat vrijwel het gehele Rijnstrangengebied tussen de Duitse grens ten noorden van Emmerik en de gemeente Duiven aan de Nederrijn. Tegenwoordig trachten we zuinig te zijn op dit bijzonder mooie natuurgebied, waar in vroeger tijden onze grote rivieren hebben gemeanderd. Er kwamen zoveel bochten in de Rijn te zitten, dat het meeste Rijnwater door de Waal ging afvloeien en de Rijn dreigde droog te komen staan. Toen grepen de waterbouwkundigen in. Ze groeven onder meer het Pannerdens kanaal, dat nu meestal met Nederrijn wordt aangeduid en zo kregen de huidige Rijn bij Arnhem en de IJssel vanaf Westervoort weer voldoende water om scheepvaart mogelijk te maken. Het gebied met de vele oude waterlopen en de dijkjes is nu een heel bijzonder natuurgebied, waarvoor zelfs de nieuwe Betuwelijn ontzag heeft. Deze spoorlijn komt met een tunnel onder de Rijn door vanaf de Betuwe het gebied van de oude rijnstrangen binnen. Het is geen wonder dat een instelling als het Bezoekerscentrum De Gelderse Poort in dit gebied naar onderdak zocht. En dat werd dus gevonden in het huis Aerdt.

Tweede Wereldoorlog

Het Huis Aerdt had in de Tweede Wereldoorlog erg veel schade opgelopen. Het was vrijwel een ruïne geworden. Na moeizame onderhandelingen werd het grootste deel van Huis Aerdt overgedragen aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen, die onmiddellijk plannen begon te maken voor de restauratie van het eigenlijk heel eenvoudige edelmanshuis. Dank zij de oorlogs- en bezettingsschade kon de financiering gunstig worden geregeld. En zo werd langzaamaan het oude pand gerestaureerd, want er werd zeven jaar over gedaan. In 1968 kon ook de rest van Huis Aerdt, de noordelijke zijvleugel door de Stichting worden overgenomen, zodat inmiddels het gehele pand eigendom is geworden van de Vrienden van de Geldersche Kasteelen. De restauratie van het koetshuis kwam in 2002 gereed.

Bezoekerscentrum De Gelderse Poort

Na de eerste restauratie werd Huis Aerdt betrokken door het Polderdistrict Rijn en IJssel. Na het vertrek van deze instelling in 1990 kon gelukkig direct een andere huurder worden gevonden. De huidige huurder is, als vermeld, het Bezoekerscentrum De Gelderse Poort, zodat het huis ook van tijd tot tijd aan het publiek getoond kan worden.

Dijkdoorbraak

Huis Aerdt staat tegenwoordig dichter bij het dorpje Herwen, dan bij het dorpje Aerdt. Het dorp Aerdt ligt wat verder naar het noordwesten. Dat lijkt wat merkwaardig, maar dat komt omdat het oorspronkelijke dorp Herwen geruime tijd geleden tijdens een dijkdoorbraak in het gebied werd weggevaagd, waarna het nieuw werd opgebouwd op de huidige plaats, dicht bij het huidige Huis Aerdt.

Opvolger van een ouder kasteel

Het huis Aerdt is de opvolger van een ouder kasteel dat niet ver van het huidige huis heeft gestaan, maar intussen geheel is verdwenen. Dat oorspronkelijke slot heette Ter Cluse. Van dit kasteel is maar bitter weinig bekend. Het dateert waarschijnlijk uit de veertiende of vijftiende eeuw en is in het bezit geweest van de families Van Rees en Van der Horst. Voor dat het oude slot werd gebouwd, heeft er waarschijnlijk een middeleeuwse kapel gestaan, vandaar de naam Ter Cluse. In de tachtigjarige oorlog heeft het slot Ter Cluse erg veel te lijden gehad van de oorlogshandelingen, die hier, in de buurt van Schenkenschans, nogal hevig zijn geweest. Er was zo weinig van het oude kasteel Ter Cluse overgebleven, dat de toenmalige eigenaar besloot een nieuw huis te bouwen.

Walraaf van Steenhuys

Die nieuwe eigenaar was Walraaf van Steenhuys die het terrein met de resten in 1646 had aangekocht. Enkele jaren begon de bouw van het huidige gebouw, dat Huis Aerdt werd genoemd. Huis Aerdt is een rechthoekig gebouw, gedekt door een schilddak. Aan weerszijden van het gebouw zijn twee vleugels gebouwd, zodat een half besloten voorplein ontstond. Aan de rechterzijde vinden we het pas gerestaureerde koetshuis. De linkervleugel bestaat uit een overdekte galerij, die aan de voorpleinzijde open is. Het dak daarvan wordt gedragen door bijzonder gevormde houten kolommen. Deze vleugel wordt aan het einde afgesloten door een vierkante toren.

Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen

Na enkele generaties Steenhuys komt Huis Aerdt in handen van de familie van Hugenpoth. Deze familie bleef Huis Aerdt bewonen tot kort voor het begin van de twintigste eeuw. Daarna is het huis niet meer bewoond. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben nog Duitse militairen het huis "bewoond". Het huis was intussen in handen gekomen van de familie de Kuyper, die het Huis in 1961 aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen heeft overgedaan.

Restauratie

Bij de restauratie is aan de buitenzijde erg veel rekening gehouden met de oude situatie. De kruisvensters zijn weer in oude staat gebracht, zij het dat de vlakverdeling van de ramen wat groter is geworden. De binnenzijde is eenvoudig gehouden en grotendeels aangepast aan het nieuwe gebruik. Bij de beruchte storm van april 1973 werd nogal wat schade aan het dak aangericht. Intussen zijn alle pannen vastgezet, zodat men gewapend is tegen verdere aanvallen van de weergoden. Tijdens en na de restauratie werd door enkele laatste bewoners een aantal bijzondere meubelen en schilderijen ter beschikking gesteld, zodat deze voorwerpen de oude locatie meer fleur kunnen verlenen.

Ligging en openstelling

Huis Aerdt is van tijd tot tijd te bezichtigen. Het huis kan het gemakkelijkst worden bereikt via Babberich (gemeente Zevenaar). Babberich ligt juist ten zuiden van A12 en kan worden bereikt via de laatste afslag voor de Duitse grens. Vanuit Babberich kiest men vervolgens de weg naar Herwen. Na het passeren van een nog waterhoudende rijnstrang, de Oude Rijn, ziet men dan links van de weg het Huis Aerdt achter de dijk liggen. Voor het huis leidt de dijk de bezoeker naar een recent aangelegde parkeerplaats.

Literatuur

- Enkele uitgaven van de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen.
- Jan Harenberg, Eens bolwerk van de adel, Kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers, Alphen aan den Rijn, 1999.
- J.C. Bierens de Haan en J.R. Jas, Geldersche Kasteelen, tot defensie en eene plaissante wooninge, Zwolle, 2000.
- Eigen documentatie.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Nederlandse Kastelen
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats
Nederlandse Kastelen bekijken
Dossier Kastelen
Kasteel Bergh te 's-Heerenberg
Bijvanck
Bingerden
Camphuisen te Zevenaar
Magerhorst

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?