Batenburg

Ronde vorm

Het kasteel van Batenburg werd gebouwd in een ronde vorm. Dit wijst op een hoge ouderdom, want de eerste kastelen hier te lande werden in een ronde vorm gebouwd. Pas na de kruistochten verkreeg men het inzicht dat een vierkant kasteel beter verdedigbaar was, omdat men vanaf de torens de buitenzijde van de muren beter in de gaten kon houden en een eventuele vijand daarom beter kon bestrijden. Er zijn in Nederland meer kastelen met een ronde vorm, zoals bij voorbeeld het slot Teijlingen bij Voorhout en de burcht van Horn in het Maasdal; beide worden ook tot de oudste burchten in ons land gerekend.

Heren van Batenburg

Die hoge ouderdom van het kasteel komt ook overeen met het verschijnen van de eerste leden van het geslacht van Batenburg, want al in de elfde eeuw kwamen er heren van Batenburg voor. Zij bezaten destijds een grote macht. De ligging van het slot op de grens van Brabant en Gelre was hiervan de oorzaak. Maar het geslacht van Batenburg stierf in de veertiende eeuw uit en het slot kwam door huwelijk in handen van het geslacht Bronkhorst, dat zovele jaren in onmin leefde met de Heeckerens. Vooral in deze periode heeft het kasteel veel te lijden gehad van oorlogshandelingen. Batenburg werd verschillende malen belegerd en liep daarbij soms zware verwoestingen op.

Heren van Horne

In de zeventiende eeuw werden de heren van Horne eigenaren van kasteel Batenburg, maar de leden van deze familie hebben het kasteel nauwelijks bewoond.

Graven van Bentheim

Na het geslacht van Horne werden de graven van Bentheim, die afkomstig waren van het kasteel Bentheim, dat bij Oldenzaal, net over de grens met Duitsland ligt door vererving eigenaren van Batenburg. Ook zij lieten zich niet al te vaak in Batenburg zien, wardoor het kasteel in een verwaarloosde toestand raakte. In 1794 werd het kasteel bezet door Franse troepen, die naar Nederland waren gekomen om hier de vrijheid, de gelijkheid en de broederschap te komen brengen. Zij maakten van kasteel Batenburg – door brandstichting - een ruïne, die nooit meer werd opgebouwd.

Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen

Omdat het kasteel na de Tweede Wereldoorlog als vijandelijk bezit werd aangemerkt, werd het in 1945 door de Nederlandse Staat in beslag genomen en in 1953 voor een symbolisch bedrag overgedragen aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. Nadat de stichting de ruïne in beheer kreeg, heeft zij eerst het muurwerk afgedekt om verder verval te voorkomen. Later werden uitgebreide herstelwerkzaamheden uitgevoerd om het verval van de ruïne te stoppen.

Schilderachtige ruïne

Het kasteel van Batenburg is nu een schilderachtige ruïne. De resten bestaan nu uit opgaand muurwerk van het poortgebouw en van enkele torens. Vooral van de westelijke toren staat nog een flinke brok overeind. Dit stuk metselwerk laat zien dat het kasteel vroeger over zware torens beschikte. De ruïne ziet er nog fraai uit, dank zij het muurwerk, dat bestaat uit rode baksteen, afgewisseld met lagen witgele mergelsteen.

Legenden

Er doen verschillende legenden de ronde over de ruïne van het kasteel van Batenburg. Zo zou de stichter Bato zijn, de naamgever van de stam der Bataven, maar dat lijkt wel wat vroeg in de tijd. Ook zou Willibrordus hier in de zevende eeuw hebben vertoefd tijdens zijn bekeringswerkzaamheden. En dan de belangrijkste bewoner van Batenburg: Faust. De bekende alchemist zou hier zijn pact met de duivel hebben gesloten, maar helaas claimt ook het kasteel van Waardenburg deze historie.

Ligging

De ruïne van Batenburg ligt aan de noordzijde van het kleine stadje. Maar enkele keren per jaar is de ruïne te bezichtigen, maar de overblijfselen van het kasteel kunnen uitstekend vanaf de weg worden bezichtigd, want je kunt er voor een deel langs lopen. Op die manier kan toch een goed idee worden gekregen van de constructie van wat ooit een machtige burcht moet zijn geweest.
Batenburg maakt tegenwoordig deel uit van de gemeente Wijchen. Het kleine stadje ligt aan de Maasdijk ten zuidwesten van het dorp Wijchen.

Literatuur

- Dorian Krans en Hans Mils, Kastelengids van Nederland, Middeleeuwen, Haarlem, 1979.
- F.M. Eliëns en J. Harenberg, Middeleeuwse kastelen van Gelderland, Delft, 1984.
- J.C. Bierens de Haan en J.R. Jas, Geldersche Kasteelen, tot defensie en eene plaisante wooninge, Arnhem/Zwolle, 2000.
- Eigen documentatie.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder over kastelen: meer kasteelinformatie

Nederlandse Kastelen
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats
Nederlandse Kastelen bekijken
Dossier Kastelen
Assumburg
Beerschoten
Kasteel Hernen
Kasteel Medemblik
Poelwijk te Gendt
Wijchen

Ruud van Capelleveen laat met Koning Eenoog zien dat geschiedenis niet saai is en zeker niet dor beschreven hoeft te worden. De foto’s zijn paginabreed en illustreren de artikelen op treffende wijze.
Deze cd-rom bevat veel informatie.
U zult uren genieten van Koning Eenoog.

• Geniet van geschiedenis
• Markante plekken met een interessante historie
• Iedereen kan met onze cd-rom overweg

Wilt u meer weten over geschiedenis ?