Koningin Beatrix (1938)

Nederlandse koningin

Beatrix Wilhelmina Armgard werd geboren op 31 januari 1938. Zij was van 1980 tot 2013 Koningin der Nederlanden. Beatrix trad in 1966 in het huwelijk met prins Claus, jonkheer van Amsberg. Beatrix en Claus kregen drie kinderen: Willem-Alexander (1967), Friso (1968-2013) en Constantijn (1969).

Voorbereiding

Beatrix studeerde in Leiden, waar zij in 1961 het doctoraal examen in de rechten (vrije studierichting) behaalde. Op achttienjarige leeftijd kreeg zij zitting in de Raad van State. In 1963 nam zij haar intrek in het kasteeltje Drakensteyn in Lage Vuursche, waar zij ook na haar huwelijk tot 1980 bleef wonen. Hella Haasse maakte een portret van Beatrix toen zij achttien werd. De schrijfster had gezien dat de prinses niet wegliep voor problemen en ze misschien zelfs bewust opzocht. "Hier wordt voortdurend bewust strijd gevoerd, bewust gekozen voor de weg van de meeste weerstand."

Huwelijk

Weerstand was er bijvoorbeeld toen Beatrix koos voor een Duitse echtgenoot. Vooral in Joodse kringen was men niet te spreken over deze keuze: uitgerekend een Duitser, een Duitser die in de oorlog in de Wehrmacht had gediend. Het tumult was nog niet gesust op 10 maart 1966, de huwelijksdag van Beatrix en Claus. Het burgerlijk huwelijk werd in het stadhuis van Amsterdam gesloten. Burgemeester Van Hall fungeerde hierbij als ambtenaar van de burgerlijke stand. Vervolgens bracht de Gouden Koets Beatrix en Claus voor de kerkelijke inzegening naar de Westerkerk in Amsterdam. In de Raadhuisstraat werd een rookbom in de nabijheid van de Gouden Koets tot ontploffing gebracht. Nadat het 'ja-woord' had geklonken in de Westerkerk kostte het Beatrix enige moeite om de ring om de vinger van Claus te schuiven. Bij de terugtocht naar de Dam werden opnieuw rookbommen tot ontploffing gebracht. Het duurde enkele jaren voordat Claus algemeen geaccepteerd was in Nederland. "Tegen Claus protesteren was een vergissing," schreef Renate Rubinstein later. "Hij blijkt een hele goede keus te zijn en ik zie niet meer waarmee we ons eigenlijk bemoeiden."

Crisis in het koningshuis

In 1976 onderzocht de commissie-Donner of haar vader steekpenningen van de vliegtuigfabriek Lockheed had aangenomen. Beatrix stond pal voor haar vader. Tijdens het jaarlijkse defilé op paleis Soestdijk ter gelegenheid van de verjaardig van haar moeder Juliana, stond zij naast Bernhard. Een grote anjer op haar revers benadrukte haar verbondenheid. In de zomer die volgde moest premier Joop den Uyl het resultaat bekendmaken. Den Uyl deed dit met zachte woorden. De oorlogsprins mocht zich in het vervolg niet meer in een uniform vertonen, maar Bernhard werd niet strafrechtelijk vervolgd. Juliana had gedreigd af te treden als haar echtgenoot was vervolgd en Beatrix had geweigerd om in dat geval haar moeder op te volgen als koningin. Enkele toenmalige ministers verklaarden later dat Beatrix zich fel verzet had tegen een mogelijke strafvervolging van haar vader. Vanwege de tegenstand van Beatrix besloot het kabinet niet tot vervolging over te gaan.

Kroning

Vanaf de jaren zeventig begon Beatrix zich intensiever op haar toekomstige functie als staatshoofd voor te bereiden. Met prins Claus maakte zij een groot aantal buitenlandse reizen. Op 31 januari 1980 maakte koningin Juliana, tijdens een rechtstreekse televisietoespraak, haar aftreden bekend. Op 30 april 1980 volgde Beatrix haar moeder op als Koningin der Nederlanden. Nadat de akte van abdicatie in het Paleis op de Dam in Amsterdam was getekend werd Beatrix 's-middags in de Nieuwe Kerk tijdens een plechtige zitting van de Staten-Generaal en in het bijzijn van vertegenwoordigers van Europese vorstenhuizen, beëdigd en ingehuldigd als koningin der Nederlanden. De feestelijke inhuldiging van Beatrix werd overschaduwd door het kroningsoproer in de Amsterdamse binnenstad. Krakers en de Mobiele Eenheid leverden die dag op verschillende plaatsen in de stad een verbeten strijd. Na haar troonsbestijging betrok zij in 1981 met haar gezin het Huis Ten Bosch in Den Haag. Het Paleis Noordeinde werd haar werkplaats.

Prachtige functie

"Dit ambt is niet verworven. Het is een functie waar geen mens om vragen zou. Ik ken mijn opdracht: te handelen buiten eigen voorkeur, en te staan boven partijen en groepsbelangen," verklaarde koningin Beatrix tijdens haar Inhuldiging in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, terwijl enkele straten verderop tegels werden gelicht door krakers en andere amokmakers. "Ik zie mijn functie niet als een noodlot, maar als een opdracht," zei koningin Beatrix later dat jaar in een interview met Mies Bouwman. "Ik geloof dat je, zoals ik, geboren bent op deze plaats, het vanaf het begin een levensopdracht is geweest waarmee je langzaam leert leven. Dat probeer je dan ook ernstig, binnen de begrenzing die je als mens hebt en met de beperkingen die je van buitenaf zijn opgelegd. Als dat lukt en als je daarin je eigen identiteit kunt vinden, dan is het een prachtige functie."

Strak decorum

Evenals haar moeder wijdde Beatrix zich met grote inzet aan haar taak en genoot zij als koningin een grote populariteit bij de Nederlandse bevolking. Haar optreden werd gekenmerkt door een grote toegankelijkheid en openheid, maar zij handhaafde daarbij een strak decorum. In tegenstelling tot haar moeder wilde zij niet aangesproken worden met mevrouw: de majesteit bleef majesteit.
Beatrix reorganiseerde het Nederlandse hof. Aan het hoofd daarvan kwam een grootmeester, waaraan de hoofden van de diensten verwantwoording moesten afleggen.

Invloed

Tegenstanders van de monarchie verwezen naar de invloed die Beatrix had op de Nederlandse politiek. Wekelijks overlegde de koningin met de premier. De koningin kon een minister - net als iedereen - adviseren, maar met deze adviezen deed de minister vervolgens wat hij verantwoord achtte.
Vooral tijdens kabinetsformaties had de koningin een rol. Beatrix zou bij de kabinetsformatie in 1994 haar zin hebben doorgedreven door, tot verbazing van velen, PvdA'er Wim Kok tot informateur aan te wijzen. Dit ging ten koste van Eelco Brinkman (CDA). Later verklaarde Korthals Altes, dat zij echter ook toen heeft gedaan wat haar vaste adviseurs haar hadden voorgesteld.

Vertrouwelijk

De samenwerking tussen staatshoofd en regering bleef vertrouwelijk. Hierdoor kwam er zelden iets naar buiten en bleef onduidelijk hoe de koningin haar invloed gebruikte. Volgens de tegenstanders van de monarchie past dit niet in een open democratie. Zij pleiten daarom voor afschaffing van de monarchie of voor een ceremonieel koningschap, waarin het staatshoofd geen wetten meer ondertekent en zich niet bemoeit met een kabinetsformatie. De bemoeienis met de kabinetsformatie onderging aan het begin van deze eeuw wijziging. Tegenwoordig wordt de formateur door de Tweede Kamer aangewezen.

Vrije tijd

Beatrix reed graag paard en zeilde. Ter gelegenheid van haar achttiende verjaardag kreeg zij als nationaal geschenk het stalen jacht De Groene Draeck cadeau. Dit gebeurde symbolisch, want het schip zou pas een jaar later te water worden gelaten. Beatrix toonde zich ook een liefhebster van de kunsten. Beatrix heeft zelf jarenlang geboetseerd. Beatrix ontwierp de Appeltjes van Oranje, een prijs die jaarlijks door het Oranje Fonds wordt toegekend aan drie bijzondere, innovatieve of succesvolle projecten op het gebied van maatschappelijk welzijn en sociale cohesie. Beatrix ging graag naar exposities en balletvoorstellingen en is altijd dol geweest op muziek. Ook na de troonsbestijging van Willem-Alexander bleef ze beschikbaar als vertegenwoordiger van het koningshuis bij openingen en andere belangrijke manifestaties op het gebied van kunst en cultuur.

Beatrix tegen populisme

Aan het einde van de jaren negentig daalde plotseling het vertrouwen van de Nederlanders in het koningshuis en vooral in koningin Beatrix. Een deel van de zwijgende meerderheid keerde zich af van de perfectionistische, maar ook afstandelijke koningin. In 1996 vond 87 procent van de Nederlanders de koningin sympathiek. Dit percentage zakte in vier jaar naar 67. Er broeide iets in Nederland, maar wat was dat?
Beatrix tegen populisme

Beatrix was er altijd

Koningin Beatrix was er altijd. Zij was er op de feestelijke momenten, bij de viering van sportieve successen of culturele hoogtepunten, zei Mark Rutte. Maar zij was er ook en vooral op de moeilijke ogenblikken. Bijvoorbeeld toen het noodlot toesloeg in de Bijlmermeer, in Enschede en natuurlijk op die dramatische Koninginnedag in 2009. Haar indringende woorden direct na de afschuwelijke aanslag in Apeldoorn staan voor altijd in ons collectieve geheugen gegrift.
Beatrix was er altijd

Koningin Beatrix neemt afscheid

Op 29 april 2013 sprak koningin Beatrix het Nederlandse volk toe in een vooraf opgenomen toespraak. Zoals te doen gebruikelijk koos koningin Beatrix ook in haar laatste toespraak als koningin voor een zakelijke aanpak. Haar grote liefde, Claus, werd functioneel aangeduid als 'prins Claus' en haar oudste zoon als 'prins Willem-Alexander'.
Koningin Beatrix neemt afscheid

Toespraak koningin Beatrix

Lees hier de hele tekst van de toespraak van koningin Beatrix op 28 januari 2013 waarin ze haar troonsafstand bekendmaakt.
Toespraak koningin Beatrix

Beatrix en Claus von Amsberg

Op zaterdag 1 mei 1965 betrapte de freelance fotograaf John de Rooy Beatrix in de tuin van kasteel Drakensteyn. Zij liep stijf gearmd met een onbekende man. De Rooy ging met zijn foto's naar het dagblad De Telegraaf. Hoofdredacteur Stokvis wilde de reportage alleen plaatsen als de naam van de man met wie Beatrix verkeerde bekend was.
Verloving en huwelijk Beatrix met Claus von Amsberg

Koninklijk bezoek aan Duitsland

Koningin Beatrix bracht in 2011 een staatsbezoek aan Duitsland. Dit was haar tweede koninklijke bezoek aan Duitsland. De economieën van Nederland en Duitsland zijn immers nauw met elkaar verbonden.
Koninklijk bezoek aan Duitsland
Koninklijk bezoek aan Duitsland 2

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we veel aandacht aan royalty en koninklijke huizen. Lees Koninklijke Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van de belangrijkste koninklijke huizen.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Lees verder: meer informatie over royalty

Hoofdpagina Royalty

In deze bundel is een eerste selectie opgenomen van de artikelen die Ruud van Capelleveen over het Koninklijk Huis schreef. Voor deze uitgave werden de meeste artikelen herschreven, geactualiseerd en aangevuld. Door deze wijzigingen blijven de artikelen interessant; nu en later.
Koninklijke geschiedenis


In deze publicatie in de serie Kastelen in Nederland van Ben Hendriks staan vooral veel kastelen en paleizen die zijn bewoond of eigendom zijn geweest van de koninklijke familie die zijn bewoond of eigendom zijn geweest van de koninklijke familie, zoals Huis ten Bosch, Soestdijk, Drakensteyn, Noordeinde, Paleis Het Loo, het Oude Loo. Ook deze uitgave van Ben Hendriks staat weer garant voor veel leesplezier.
Kastelen in Nederland


Met deze uitgave over het Britse vorstenhuis komt u veel te weten: niet alleen over het wel en wee van alle Engelse koningen en koninginnen, maar ook over de tijd waarin zij leefden, de machtsstrijd waarin de koningen verwikkeld raakten en de oorlogen die zij voerden. In dit digitale boek staan alle Britse koningen en koninginnen vanaf Willem de Veroveraar.
Engelse koningen en koninginnen

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.